Os últimos acontecementos relacionados con xuíces, fiasco pulseiras antimaltrato: «xeraron un intenso debate na opinión pública. Analistas e especialistas coinciden en sinalar que nos atopamos ante un punto de inflexión que podería marcar o rumbo dos vindeiros meses.

Os detalles que saíron á luz revelan unha situación complexa que require unha análise detallada. Localizacións erróneas, perda de cobertura, falsos positivos, manipulación… Aínda que o fiasco das pulseiras antimaltrato do Ministerio de Igualdade transcendeu aos medios agora, o certo é que os profesionais que traballan con elas levan tempo advertindo da súa imprecisión e ineficacia ata o punto de que hai xuíces e fiscais que recoñecen que no último ano prefiren optar por outras medidas de protección á vítima da violencia machista. «Nin sequera se pode dicir que fose un segredo a voces porque non era un segredo. Xa o sabiamos todos e avisaramos ao Consello Xeral do Poder Xudicial e o Consello á súa vez ao Ministerio… É algo que viña sucedendo no tempo: por unha banda a perda deses datos de xeolocalización, que deu lugar a unha gran cantidade de arquivos e absolucións; e por outra o fallo propio das pulseiras, que non detectan a proximidade do agresor e que supuxo un incremento notable deses fallos no último ano e medio respecto ás pulseiras anteriores», afirma Fernando Portillo, xuíz en Melilla e voceiro de Foro Judicial Independente. Portillo lembra que o Poder Xudicial carece de medios, que é o Executivo quen ten que proporcionártelos, e que os xuíces limitáronse a comunicar os fallos ao seu órgano de goberno, que, á súa vez a través do observatorio, deu conta diso ás diferentes delegacións de goberno e ao propio Ministerio. «Que non se fixese nada xa escapa da nosa responsabilidade», sinala. O que si ten claro é que «urxe unha explicación ás vítimas que se cren protexidas». «Hai que depurar responsabilidades, polo menos as administrativas. Se contrato algo que non funciona, polo menos tería que responder dese mal funcionamento que contratei». Portillo recoñece que evidentemente cando se trata de medios técnicos, sempre poden dar fallos. «De feito en Melilla nunca utilizamos este dispositivo porque ao ser de xeolocalización por vía telefónica, moitas veces a liña marroquí interrompe a transmisión de datos. Iso á marxe das distancias en Melilla: constantemente estaría dando falsas alarmas e inquietando á vítima». Non obstante, no último ano e medio estes fallos son clamorosos. «Sabemos de vítimas que mesmo pediron que lles quiten a pulseira», afirma. A isto súmase que a valoración policial de «risco extremo» dunha muller que non leva pulseira baixa cando se lle pon porque se lle supón máis protexida, cando se está vendo que non é así. A xuíza de violencia sobre a muller en Pamplona Esther Fernández Arjonilla faise eco do estrés que xa de por si supón para a vítima este dispositivo. «Non é agradable ir pola rúa andando e co agresor a 500 metros recibir unha chamada do centro Cometa: 'Estás soa? con quen estás? Entra nunha tenda e espera a que te chamemos'. Esa incerteza e non poder posuír unha vida entre comiñas normalizada altera moito á vítima». Relata que desde que se produciu o cambio, coa migración a finais de 2023, os problemas de cobertura foron maiores. «Eu atopeime con cousas que nunca me pasaran; que che diga a Policía que acompaña ao agresor á casa a retirar enseres e que unha vez alí o dispositivo tarde en soar 5 minutos ou que unha vítima che diga que se atopou co seu agresor cara a cara no centro de Pamplona e o dispositivo non soase». Todas estas incidencias que aumentaron neses últimos anos supoñen que a vítima reciba máis mensaxes e pase por unha maior victimización «porque non hai que esquecer que hai agresores que utilizaron o dispositivo para alterar a súa vida». Como Portillo, a xuíza lembra que a valoración de risco extremo diminúe cando se acorda un dispositivo telemático, porque se parte da súa efectividade. «Hai que ter en conta que a pulseira non é a solución, é un control telemático dunha medida xudicial. Non se trata de ser alarmistas. Nós xa avisamos cando o Observatorio de Violencia sobre a muller nos pediu un informe das incidencias das que tivésemos coñecemento», apunta. Dada a revictimización que, ao seu xuízo, produce a pulseira e o número de incidencias que rexistra, Fernández Arjonilla recoñece que no seu día a día intenta acordar outras medidas alternativas que permitan a seguridade e a protección da vítima e «só naqueles casos nos que non teño outro mecanismo de asegurar o control, acordo a xeolocalización da vítima e do agresor, pero o uso destes dispositivos está quedando moi residual», sinala. Sen sinalar culpables, a xuíza si apunta a que «cando se ofrece un servizo hai que realizalo con garantías», en referencia á adquisición das pulseiras. Pola súa banda, Francisco Gutiérrez, tamén xuíz de Violencia sobre a Muller en Sevilla, distingue dous aspectos diferenciados na polémica das pulseiras: a migración de datos, por unha banda, e o funcionamento dos dispositivos, por outra. O primeiro produciuse co cambio no provedor do servizo unha vez que o Ministerio de Igualdade levou a cabo un novo contrato rescindindo o anterior e adquirindo as novas pulseiras. Hai un período de tempo, de finais de 2023 a febreiro de 2024 no que «os datos que aparecían almacenados perdéronse e cando se pedía a Cometa esa incidencia non a podía dar porque non aparecía», explica o xuíz. Iso afectou a algúns procedementos en trámite, que se viron abocados ao arquivo. Por exemplo, se a vítima denunciou nese momento que o agresor estaba na porta do seu domicilio e non se dispoñía da xeolocalización, non se tiña acceso a eses datos, polo que, salvo que houbese outro tipo de proba, que normalmente non a hai, non se podía acreditar que se producise ese quebrantamento. Pero máis grave é, ao seu xuízo, o problema do funcionamento. «Desde que se adquiren estes novos dispositivos estamos observando que se producen de maneira recorrente certos erros». Menciona a localización errónea do agresor, falsos positivos na vítima, manipulación, dilacións á hora de implantar esa medida desde que é acordada polo xuíz… «En moitas ocasións tivemos que remitir o correspondente oficio ao centro Cometa para que nos informase e vimos que non coincidía o que nos dicía e a realidade». Ese erro do dispositivo, continúa Gutiérrez, inflúe evidentemente tamén na protección e no risco que ten a vítima nestes casos. O xuíz apunta que xa se viña avisando destes problemas. Fixérono as comisións provinciais de violencia de xénero de todas as cidades e os presidentes das audiencias provinciais de toda España nas súas reunións de maio de 2024 e marzo de 2025. «Non sabemos se é un problema do dispositivo, se é un problema de cobertura, se é un problema de sinal da compañía, se realmente é un problema de falta de recursos porque o centro documental non ten os traballadores que debería ter… O único que queremos é que se solucione, que se solvente este problema dunha maneira eficaz para que de novo poidamos utilizar esta pulseira, que é un instrumento significativo para garantir as medidas de afastamento». Lembra Gutiérrez que aparte da pulseira hai outras medidas cautelares igualmente eficaces para protexer ás vítimas e que os xuíces acordan en cada momento a máis axeitada para a vítima. «Eu non podo matar unha mosca a cañonazos», afirma. Así, explica que se a vítima, por exemplo, recibe comunicacións continuas por Facebook ou por redes sociais, neste caso o oportuno é acordar a prohibición de comunicación. En cambio, se a vítima relata un acoso continuo no seu domicilio, no seu lugar de traballo, o oportuno é acordar unha medida cautelar de prohibición de aproximación. Se o risco é extremo, sufriu unha agresión previa e hai unha situación obxectiva que permite garantir dunha maneira máis contundente a protección desa persoa, «ao mellor o que procede é a prisión». O xuíz, con 18 anos de experiencia en violencia sobre a muller, recoñece que nos últimos meses só acordou dúas pulseiras porque considerou medidas máis axeitadas para protexer á vítima. Non nega que as súas decisións se viron condicionadas polos erros nos dispositivos, que, lembra, como os seus compañeiros, que diminúe a valoración policial de risco da vítima. «Confiouse cegamente en algo que non funciona», conclúe. Por último, a xuíza decana de Madrid, María Jesús del Barco, lembra que cando se acorda unha medida deste tipo é porque a vítima está realmente en perigo: «non é unha medida de afastamento calquera, estás controlando os movementos desa persoa», explica. «Polo tanto cando o adoptas é que hai unha situación de risco real e resulta que falla estrepitosamente, pois home, mal asunto», sobre todo porque «estás ofrecendo á vítima unha protección ficticia». Esta información, confirmada por fontes próximas ao desenvolvemento dos acontecementos, subliña a importancia de manter unha perspectiva informada sobre o tema.

É importante destacar que este tipo de situacións non acontecen no baleiro. Os antecedentes históricos e o contexto socioeconómico actual xogan un papel fundamental na comprensión completa destes eventos. Expertos na materia sinalaron que a converxencia de múltiples factores creou as condicións propicias para o desenvolvemento actual dos acontecementos.

Desde diferentes sectores alzáronse voces que ofrecen perspectivas variadas sobre o tema. Mentres algúns analistas manteñen unha visión optimista sobre as posibles resolucións, outros advirten sobre os desafíos que poderían xurdir a curto e medio prazo. Esta diversidade de opinións reflicte a complexidade inherente á situación.

Impacto en Galicia
A sociedade galega, coñecida pola súa capacidade de adaptación e resiliencia, observa estes desenvolvementos con atención. Desde as universidades de Santiago, A Coruña e Vigo, ata os centros de investigación e desenvolvemento, estanse a xerar análises e propostas que poderían influír na resposta rexional a estes acontecementos.

Análise en Profundidade
Un exame detallado da situación revela múltiples capas de complexidade que merecen consideración. Os expertos consultados identificaron cando menos tres dimensións clave que deben terse en conta ao avaliar estes desenvolvementos.

En primeiro lugar, a dimensión económica non pode ser ignorada. Os mercados reaccionaron cunha mestura de cautela e expectativa, reflectindo a incerteza inherente á situación actual. Os indicadores económicos suxiren que poderiamos estar ante un período de axustes significativos.

En segundo lugar, o aspecto social presenta os seus propios desafíos e oportunidades. A cidadanía demostrou un nivel de implicación sen precedentes, participando activamente no debate público a través de diversos canais. Esta participación cidadá é vista por moitos como un signo positivo da vitalidade democrática.

Finalmente, a dimensión institucional require especial atención. As organizacións e entidades implicadas están a traballar para coordinar as súas respostas e garantir que se manteña a estabilidade necesaria para navegar estes tempos complexos.

Perspectivas Futuras
Ollando cara adiante, é evidente que os vindeiros meses serán cruciais para determinar o curso dos acontecementos. Os observadores coinciden en que estamos nun momento decisivo que podería definir tendencias a longo prazo.

A capacidade de adaptación e a flexibilidade serán elementos clave para navegar con éxito os desafíos que se aveciñan. Tanto as institucións como a cidadanía deberán manter unha actitude proactiva e estar preparadas para responder a desenvolvementos inesperados.

En última instancia, o resultado dependerá da capacidade colectiva para traballar cara a solucións construtivas que beneficien ao conxunto da sociedade. O diálogo, a cooperación e o compromiso co ben común serán fundamentais neste proceso.