En unha entrevista realizada en Estambul o 12 de marzo de 2026, Arash Azizi, historiador e profesor da Universidade de Yale, analizou o presente e o futuro de Irán tras as ofensivas de Estados Unidos e Israel iniciadas o 28 de febreiro. Azizi sostén que a República Islámica aprendeu a manterse no poder mediante unha represión selectiva e masiva cando a súa estabilidade se ve ameazada, e advirte de que calquera cambio probable virá desde o interior do réxime. As súas observacións poñen o foco na capacidade de supervivencia da élite gobernante e no alto custo humano da guerra, que ao seu xuízo complica calquera opción externa de derrubamento. O prognóstico combina cautela sobre as capacidades dos agresores e pesimismo sobre as posibilidades dunha transición democrática inmediata.
Azizi, que falou con EL PERIÓDICO nunha peza reproducida por El Correo Gallego, plantea que a estratexia de Irán neste conflito é basicamente defensiva: Teherán busca resistir, preservar as súas estruturas e agardar para «loitar outro día». Frente aos ataques a baterías antiaéreas, infraestruturas petrolíferas e buques no estreito de Ormuz, o historiador insiste en que a lóxica interna do réxime é manter a cohesión e o control territorial. Esa prioridade, subliña, explica por que o aparato oficial parece funcionar con disciplina a pesar das presións externas e internas.
O profesor describe ademais unha paradoxa: a guerra, en lugar de debilitar o poder central, reforzou os sectores máis radicais dentro do aparato estatal. A elección acelerada dun novo líder en condicións adversas serviu, segundo Azizi, para exhibir unha unidade que desincentiva revolucións inmediatas e complica os cálculos de quen pretenden provocar un colapso desde fóra. Ao seu xuízo, Estados Unidos e Israel carecen de obxectivos claros e alcanzables a curto prazo, e a clave pasa por decidir que prezo están dispostos a pagar para intentar cambialos.
Sobre a supervivencia do réxime, Azizi explica que, se a República Islámica consegue perdurar, intentará narrar a guerra como unha vitoria fronte ás ameazas externas. Esa retórica, con todo, chocarase cunha economía danada e unha sociedade que arrastra cansazo, frustración e duelo polas perdas. O historiador ressalta que a persistencia do réxime non significa estabilidade social: a lexitimidade está erosionada e a xestión da posguerra será un desafío enorme para calquera liderado que pretenda manter a orde.
Unha das afirmacións máis duras de Azizi é que os dirixentes iranianos interiorizaron que a violencia sistemática é unha ferramenta eficaz para neutralizar alternativas políticas. Segundo Azizi, o réxime aprendeu que matar a persoas suficientes e reprimir posibles líderes alternativos é unha fórmula para frear insurreccións. Iso, engade, condiciona a posibilidade dun cambio pacífico; só ve dúas rutas plausibles de derrubamento: unha intervención militar externa que destrúa a capacidade do Estado ou unha revolta interna masiva e organizada que poida crear unha alternativa crible.
En canto ao porvir, Azizi prevé que un Irán que sobreviva a este ciclo de violencia podería asemellarse a estados como Pakistán ou Argelia: países fortemente militarizados, con aparatos de seguridade potentes e, á vez, con vínculos pragmáticos con Occidente cando interesa. Ese modelo combinaría autoritarismo e realpolitik, permitindo á teocracia ou aos seus sucesores manter relacións económicas e de seguridade sen renunciar á represión interna. O resultado sería, segundo o historiador, un Estado capaz de convivir con sancións e sancionadores, pero dificilmente responsable ante a súa cidadanía.
Azizi tamén advirte do custo humano e social desta lectura estratéxica: a normalización da violencia e a ausencia de canles para a emerxencia de alternativas políticas aumentan a radicalización e a desafección. A guerra exterior alimenta a xustificación interna para mans máis duras, o que agrava a situación das minorías e dos mozos que demandan cambios. Para o académico, a comunidade internacional enfronta o dilema de intervenir sen propiciar maior inestabilidade ou ben aceptar un statu quo que perpetúe violacións de dereitos humanos.
En resumo, a visión que ofrece Arash Azizi debuxa un Irán capaz de resistir a importantes presións externas e de transformarse nun Estado militarizado e pragmático se logra sobrevivir, mentres que a esperanza dunha transición democrática inmediata parece lonxana. A entrevista deixa abertas preguntas sobre as intencións reais das potencias que atacaron en febreiro e sobre a disposición da sociedade iraniana para conformar unha alternativa desde dentro. Ata que esas incógnitas non se aclaren, conclúe Azizi, cabe esperar máis violencia, máis represión e unha rexión marcada pola inestabilidade.
