Entre 2019 e 2024 as autoridades españolas coordinaron a destrución de máis de 3.300 toneladas de drogas incautadas, boa parte delas queimadas na planta de tratamento térmico de Cogersa, en Oviedo, segundo datos oficiais. O proceso realízase baixo a coordinación do Centro de Inteligencia contra o Terrorismo e el Crimen Organizado (CITCO) e con autorización xudicial e fiscal, que esixe a toma de mostras antes da eliminación. As instalacións, concebidas para o tratamento de residuos perigosos, empregan fornos industriais a altas temperaturas para garantir a destrución efectiva de estupefacientes. Esta cadea de actuación busca impedir que as intervencións volvan ao circuíto delituoso e preservar probas para as investigacións.
O Ministerio del Interior atribúe á colaboración entre CITCO, as Fuerzas y Cuerpos de Seguridad del Estado e os órganos xudiciais o volume de material destruido nos últimos seis anos. Ademais de Cogersa, existen outras instalacións —incluída unha en Toledo— onde se realiza a incineración, o que amplía a capacidade de resposta fronte ao incremento de intervencións. As cifras oficiais evidencian que as infraestruturas destinadas ao tratamento térmico se converteron nun elemento central da política contra o narcotráfico. Os protocolos de destrución inclúen actas, custodia e testemuñas, para manter a trazabilidade do material ata a súa eliminación.
A planta de Cogersa, inaugurada en 2003, está catalogada como forno incinerador para residuos perigosos e foi deseñada inicialmente para a xestión de residuos hospitalarios e subprodutos cárnicos. A súa capacidade de tratamento sitúase en torno a unha tonelada por hora e dispón dun turbogrupo que permite recuperar parte da enerxía xerada, cunha potencia declarada de 1.000 quilovatios. O proceso de destrución consiste en introducir os estupefacientes en contenedores que son alimentados ao forno ou en alimentar os fornos a granel mediante sistemas mecánicos. Os fornos operan a temperaturas que oscilan entre os 850 e os 1.100 graos, baixo a supervisión técnica dos operadores e con controis de emisións para cumprir a normativa ambiental.
A loxística para levar as drogas a estas plantas incorpora medidas de seguridade especiais: convoios custodios, embalaxes precintados e documentación que acredita a procedencia e a cantidade do material. Antes da incineración, peritos e forzas de seguridade someten as substancias a mostras forenses para preservar probas que poidan servir en procesos xudiciais. A pesar destes controis, as autoridades recoñecen que a complexidade das operacións obriga a manter protocolos estrictos e a revisalos periodicamente para evitar irregularidades. A implicación de múltiples organismos pretende reducir ao máximo calquera risco de subtracción ou manipulación.
Non obstante, a suposta actuación irregular atribuída ao xefe de Estupefacientes de Valladolid puxo en cuestión esa salvagarda. Según informacións publicadas por El Norte de Castilla, o investigado tería feito crer que queimaba en Cogersa 50 kilos de cocaína que, máis tarde, apareceron no domicilio dunha presunta traficante. A policía xudicial mantén unha investigación para dilucidar como puido producirse esa discrepancia e se existiu manipulación da cadea de custodia. O caso provocou que os mecanismos de control e supervisión estean baixo especial escrutinio.
Fontes oficiais insisten en que a norma esixe a intervención de xueces e fiscais en cada destrución e que as mostras tomadas garanten que parte do material quede á disposición das investigacións. Aínda así, investigadores e expertos sosteñen que episodios como o agora investigado obrigan a reforzar as auditorías internas, o seguimento documental e os rexistros audiovisuais durante o proceso. A transparencia nestes procedementos, subliñan, é clave para preservar a confianza pública e a eficacia das operacións contra o crime organizado.
O volume total de drogas destruidas nos últimos anos reflicte, por unha parte, a eficacia das operacións policiais e, por outra, a magnitude do problema do narcotráfico en España. Na pasada década as plantas utilizadas para estas tarefas chegaron a incinerar cerca de 300 toneladas ao ano, unha cifra que obrigou a diversificar e ampliar a capacidade técnica. As autoridades defenden que contar con instalacións axeitadas e coordinación interinstitucional é imprescindible para que as intervencións non rematen alimentando de novo o mercado ilícito.
Mentres a investigación sobre a presunta falsificación do acto de incineración segue aberta, responsables do CITCO e dos corpos policiais reiteraron o seu compromiso coa trazabilidade e coa legalidade dos procesos. Fontes xudiciais sinalan que será a instrución a que determine se se cometeron irregularidades e establecerá responsabilidades no seu caso. No plano institucional, a combinación de melloras técnicas, controis máis exhaustivos e cooperación entre administracións aparece como a folla de ruta para evitar que feitos como o denunciado poñan en perigo unha ferramenta clave na loita contra as redes de tráfico de drogas.
