Na libraría Galgo Azul de A Coruña, un grupo de persoas reuniuse o xoves para bordar pañuelos cos nomes de desaparecidos durante a ditadura argentina, nun acto convocado pola Asociación Galego Arxentina pola Memoria Democrática (Agama) e en sintonía coa iniciativa das Madres de Plaza de Mayo. A xornada serviu para conmemorar o medio século transcorrido desde o golpe de Estado do 24 de marzo de 1976 e para manter vivo o recordo de quen foron detidos e desaparecidos. A actividade combinou a reivindicación da memoria co intercambio de testemuños de familiares e veciños. O obxectivo declarado foi non esquecer e visibilizar as vítimas daquel réxime militar.
A proposta retomou a tradición de bordar pañuelos que xurdiu da protesta das Madres de Plaza de Mayo en 1977 e que dende entón se empregou como símbolo de procura e denuncia. Agama organizou o encontro para facilitar que tanto parentes directos como cidadáns interesados participasen na confección colectiva dos pañuelos, cada un con nomes e mensaxes. A libraría encheuse de agullas, fíos e conversacións; o acto, máis alá do artístico, plantexouse como un exercicio de memoria e de construción comunitaria. A iniciativa persegue manter viva a atención sobre delitos de lesa humanidade aínda non esclarecidos.
O 2026 marca cincuenta anos do golpe que iniciou a represión máis dura en Argentina e que, segundo os rexistros de organizacións da memoria, deixou a decenas de miles de víctimas entre detidos, torturados e desaparecidos. Entre esas vítimas hai un grupo significativo de persoas de orixe galega; fontes locais lembran que 47 persoas de raíces galegas foron detidas e desaparecidas durante aquela etapa. Para asociacións como Agama, actos como o de Galgo Azul son unha forma de conectar a memoria local cunha historia de alcance internacional e de manter viva a demanda de verdade e xustiza.
Leonardo Casado, un dos organizadores, explicou que a actividade pretende tanto fixar os nomes nos pañuelos como propiciar o relato entre quen sufriron a perda e quen queren coñecer esa historia. Casado destacou que á convocatoria acudiron persoas con familiares desaparecidos pero tamén veciños de A Coruña sen vínculo directo que quixeron sumarse por solidariedade. Segundo dixo, o Bordado colectivo facilita o diálogo e o recoñecemento público das vítimas nun formato que combina simbolismo e testemuño. Para os organizadores, tecer os nomes equivale a facer visible o que a ditadura tratou de borrar.
Entre as familias presentes estaba Estela Fernández Álvarez, cuxa vida quedou marcada pola desaparición do seu irmán, José Nicasio, o 9 de novembro de 1976. Tiña 27 anos e estudaba en Buenos Aires cando deixou de terse noticias sobre el; dende entón a súa familia non volveu ter novas, e cada avance nas exhumacións de fosas comúns reabre a esperanza de atopar algunha pista. Fernández Álvarez recordou a orixe familiar na zona de A Fonsagrada e a emigración dos seus pais, e dixo que a súa presenza na xornada respondía á necesidade de compartir memoria máis que á confección en si do pañuelo. O seu testemuño puxo rostro local a unha perda que foi masiva e dispersa no tempo e no espazo.
Outro caso lembrado na tarde coruñesa foi o de Isidoro Ferreiro Barbeito, curmán dunha das asistentes, cuxo destino si tivo desenlace coñecido: os seus restos foron localizados en 2018 nunha fosa común na provincia de Tucumán, onde desaparecera. A aparición de restos en investigacións abertas décadas despois foi unha constante na procura da verdade para moitas familias, e esas recuperacións, aínda que dolorosas, ofrecen algún grao de certidume a quen viviron a incertidume prolongada. Na libraría, eses episodios serviron para subliñar a persistencia do reclamo por verdade e reparación.
A actividade combinou a intimidade da costura coa visibilidade pública: os pañuelos, normalmente asociados ás Madres de Plaza de Mayo, converteron‑se nun soporte colectivo de nomes e emocións. Entre puntada e puntada compartíronse recordos, ofreceronse apoios e lembrouse a importancia de manter viva a memoria histórica para as novas xeracións. Asistentes explicaron que, máis alá do acto simbólico, estas citas contribúen a manter redes de apoio entre familiares e a sensibilizar á sociedade sobre os efectos duradeiros da represión.
Organizacións como Agama e outros colectivos da memoria insisten en que actos simultáneos e continuos son necesarios para non permitir o esquecemento institucional nin social, e para que as causas que aínda non se esclareceron sigan abertas. A medida que pasan as décadas, a conmemoración adquire tamén a urxencia de transmitir eses relatos a quen non viviu os feitos, e de asegurar que o esforzo pola verdade e a xustiza non se dilúa. En A Coruña, a costura colectiva foi, unha vez máis, un xesto para que a historia non se borre do tecido cotián.
