A presidenta da Comisión Europea, Ursula von der Leyen, planteou este mércores no pleno do Parlamento Europeo de Estrasburgo a posibilidade de establecer un teito no prezo do gas como resposta ao encarecemento da enerxía provocado pola guerra no Oriente Medio. A intervención produciuse na sesión de debate previa á cimeira de xefes de Estado e de Goberno que se celebrará en Bruselas os días 19 e 20 de marzo, onde a Comisión presentará varias opcións para mitigar o impacto nos consumidores. O anuncio chega nun contexto de forte volatilidade dos mercados e preocupación pola repercusión en fogares e empresas.
Von der Leyen defendeu que o deseño actual do mercado eléctrico funcionou en xeral, pero explicou que cando o gas marca o prezo da electricidade é necesario reducir ese efecto para evitar facturas desproporcionadas. Entre as medidas que o executivo comunitario está a estudar figuran tanto a limitación do prezo do gas como subvencións temporais para suavizar os picos, ademais de impulsar contratos a longo prazo e acordos de compra de enerxía para dar maior estabilidade. A presidenta insistiu en que as propostas se someterán ao exame dos líderes europeos na próxima reunión do Consello.
A xefa do Executivo comunitario subliñou que, pese aos avances en diversificación e ao menor peso actual das importacións fósiles, Europa non está protexida das subidas globais dos combustibles. Von der Leyen lembrou que a Unión segue importando recursos de rexións que poden ser vulnerables a tensións xeopolíticas, o que mantén a dependencia e a exposición do bloque ante novas crises. Por iso, sostivo que as medidas deben combinar alivio inmediato para os consumidores con reformas estruturais que reforcen a resiliencia enerxética.
En termos cuantitativos, a Comisión atribúe aos primeiros días do conflito un custo adicional para as arcas europeas que ascende a 3.000 millones de euros en importacións de combustibles fósiles. Ademais, durante a súa intervención citou aumentos nos prezos que sitúan o gas arredor dun 50% máis caro e o petróleo en preto dun 27% respecto dos niveis previos ao estoupido do conflito. Estas cifras foron empregadas por Von der Leyen para xustificar a urxencia de medidas que reduzan a transmisión da volatilidade internacional ás facturas domésticas.
Entre as opcións técnicas que se barallan figuran mecanismos para limitar o prezo do gas en momentos de tensión, a ampliación de compras conxuntas e o fomento de contratos a longo prazo que dean previsibilidade aos subministracións e prezos. A Comisión tamén plantexou mellorar a eficiencia das redes eléctricas, aumentar a súa dixitalización e reducir perdas para que as renovables non se desperdicien, medidas que poderían abaratar o sistema a medio prazo. Non obstante, moitas destas iniciativas requiren coordinación entre Estados membros e, nalgúns casos, cambios regulatorios complexos.
O debate tamén abordou a cuestión das tarifas da rede e os impostos sobre a enerxía. Von der Leyen admitiu que as taxas son competencia nacional, pero apuntou que existe marxe de manobra para armonizar enfoques e evitar distorsións significativas entre países. A presidenta defendeu que axustes fiscais selectivos, acompañados de apoio aos máis vulnerables, poden contribuír a mitigar a factura enerxética sen desincentivar investimento na transición ecolóxica.
Os gobernos da UE chegan á cimeira con presións contrapostas: por un lado, a necesidade de protexer a consumidores e empresas fronte a aumentos bruscos; por outro, a prioridade de manter sinais de mercado que fomenten a inversión en renovables e redes. Economistas e operadores enerxéticos advirten de que teitos demasiado ríxidos poden reducir incentivos a novas infraestruturas, mentres que a inacción prolongaría o custo económico para fogares e para a competitividade industrial europea. A Comisión intentará presentar un paquete de medidas que equilibre estas tensións.
Nos próximos días, os líderes debatirán en Bruselas as propostas da Comisión e valorarán o seu alcance e financiamento. Fontes comunitarias sinalan que as medidas poderían combinar intervencións temporais con reformas a medio prazo para reducir a exposición a combustibles importados. Para Von der Leyen, a prioridade inmediata é ofrecer «alivio xa» a quen sofre as subidas, pero coa vista posta en acelerar a diversificación e a capacidade de Europa para enfrontar futuras crises enerxéticas.
