Comisión Europea e a Dirección Xeral de Asuntos Marítimos e Pesca (DG Mare) presentaron un estudo que marca por primeira vez unha folla de ruta detallada para reducir as emisións do sector pesqueiro comunitario, fixando un custo estimado de 19.300 millóns de euros ata mediados de século. O traballo, encargado ao equipo de Costas Kadis coa colaboración da Asociación para a Transición Enerxética, propón límites progresivos de CO2 e subliña que o financiamento será o «gargalo» para renovar buques e tecnoloxías.
O informe e a vía escollida para acadar a neutralidade
Os autores analizaron cinco escenarios, desde manter o statu quo ata apostar por unha innovación tecnolóxica total. Tras avaliar a viabilidade técnica e económica, o escollido —o escenario 4— plantea límites de emisións escalonados que, segundo o documento, «acadan o obxectivo de cero emisións netas para 2050». En cifras concretas, o estudo estima que este plan situaría as emisións no 87% respecto ao escenario de referencia en 2030 e no 63% en 2040, con un custo estimado para finais desta década de 615 millóns de euros.
«Por primeira vez» o traballo ofrece un conxunto de vías posibles para acadar a neutralidade climática e «servirá de base para a próxima folla de ruta da Comisión», sinalan os responsables do informe.
As conclusións apoíanse nun diagnóstico previo: as emisións directas do sector redúcense arredor do 40% desde 2005, principalmente pola diminución da flota na maioría de países. Non obstante, esa caída non veu acompañada dunha renovación tecnolóxica suficiente. O informe apunta que a taxa anual de substitución de buques na UE sitúase por debaixo do 1%, unha cifra que explica a persistencia de embarcacións anticuadas e menos eficientes.
En Galicia esa dinámica é especialmente visible. A provincia de Pontevedra, cun parque que era de máis de 3.000 embarcacións en 2005 e que ao peche de 2024 reduciuse a 1.841, é un exemplo de como a diminución de unidades non garantiu a incorporación de tecnoloxías limpas. Desde o porto de Vigo, onde zarpou a comezos de ano o pesqueiro de longa distancia «Prion» rumbo ás Malvinas, os armadores admiten a necesidade de avanzar, pero poñen sobre a mesa dúbidas sobre a dispoñibilidade de espazo na cuberta para novas instalacións, a madurez dos combustibles alternativos e o custo económico para tripulacións e empresas.
Financiamento, estaleiros e tecnoloxía: os obstáculos estruturais
Alén do custo total, o estudo insiste en que a transición require un cambio significativo nas prácticas actuais e na política pública. O capítulo dedicado á renovación da flota describe como a rigidez normativa dalgunhas axudas comunitarias e a falta de instrumentos financeiros adaptados ás particularidades do sector complican a substitución de embarcacións. Segundo fontes próximas aos armadores galegos, o apoio público é imprescindible; sen el, as inversións en propulsións híbridas ou en almacenamento de hidróxeno a bordo resultan inaccesibles para boa parte da flota artesanal e de media altura.
A capacidade dos estaleiros emérxese como outro límite real. Na ría de Vigo e noutros estaleiros da cornixa cantábrica existen empresas con tradición na construción e reparación naval, pero non necesariamente coa escala ou a especialización requirida para un programa masivo de renovación. A iso súmase a dispoñibilidade de combustibles alternativos: biocombustibles mariños, amoníaco ou hidróxeno verde non están hoxe ao alcance de todas as rutas nin contan cun
