A Asociación de Directoras y Gerentes de Servicios Sociales presentou o 13 de marzo de 2026 no Congreso de los Diputados un informe que denuncia retrasos prolongados e deficiencias no sistema de dependencia español. Segundo ese dictamen, falece unha persoa cada 16 minutos mentres espera unha resolución que lle permita acceder a prestacións ou servizos. O documento subliña que o tempo medio de tramitación durante 2025 situouse en 341 días, moi por enriba do prazo máximo legal de 180 días. A asociación atribúe esta situación á insuficiente financiación e a unha estructura administrativa complexa que impide garantir o dereito con celeridade.
Aínda que en 2025 o sistema rexistrou un récord de investimento, alcanzando os 13.506 millones de euros, o gasto en prestacións para maiores e persoas dependentes continúa sendo reducido en términos macroeconómicos. As partidas destinadas a este fin supuxeron apenas o 0,8% del PIB, a metade da media comunitaria, o que, segundo os autores do informe, consolida un modelo de «bajo coste» con prestacións de escasa contía e intensidade. Ese baixo peso orzamentario, sosteñen, é a base das desigualdades territoriais e da insuficiente cobertura de necesidades básicas.
O aumento do tempo de tramitación é palpable: en 2025 a media ascendeu sete días respecto a 2024 e dezasete respecto a 2023. A lei establece un máximo de 180 días para resolver os expedientes, pero só cinco comunidades autónomas e as cidades de Ceuta y Melilla cumpren ese mandato. Castilla y León figura como a máis eficiente con 113 días, seguida del País Vasco (129), Aragón (141), Castilla-La Mancha (165) e La Rioja (174), mentres a maioría das demais rexións superan a barreira legal.
No extremo contrario sitúanse varias comunidades con demoras que superan con creces o ano. Murcia alcanza os 559 días de espera, Andalucía 496 e Canarias 430, cifras que, segundo o informe, reflicten graves bolsas de desatención e diferenzas territoriais inaceptables. Cataluña sitúase nunha posición intermedia con 276 días, por debaixo da media nacional pero aínda lonxe da axilidade que a lei esixe. A asociación advirte do custo humano e asistencial destas dilacións para persoas fráxiles e as súas familias.
Os responsábeis do estudo sinalan varias causas estruturais: recortes sucesivos en fases clave do despregamento do sistema, insuficiente dotación de persoal e un entramado burocrático que multiplica trámites. En moitos territorios, explican, encadéanse procedementos administrativos —primeiro a valoración do grao de dependencia e logo a resolución sobre a prestación concreta— que incrementan os prazos e frustran o acceso efectivo á axuda. Esa concatenación, sumada á falta de recursos, converte o dereito nun obxectivo difícil de alcanzar para quen máis o necesitan.
O impacto non é só temporal senón cualitativo: a oferta de servizos tende a ser de baixa intensidade e contía, con prestacións que non sempre responden á gravidade das situacións. O informe alerta de que, fronte ás necesidades reais, impónse un sistema que prioriza solucións mínimas e de alcance limitado, o que obriga a moitas familias a recorrer a recursos propios ou a desatender coidados esenciais. A asociación reclama unha revisión que poña énfase en prestacións máis completas e sostidas no tempo.
A presentación del XXVI Dictamen del Observatorio Estatal de la Dependencia busca tamén sinalar responsabilidades políticas e propoñer medidas. Entre as recomendacións plantexanse a mellora da financiación, a simplificación dos procedementos administrativos e a articulación de mecanismos de garantía que eviten demoras inxustificadas. Os autores lembran que sen unha aposta orzamentaria clara e procedementos máis áxiles será difícil pechar as brechas territoriales e garantir unha atención digna.
O informe abre un novo fronte de debate no Congreso e nas comunidades autónomas, onde a xestión e o ritmo de aplicación da lei de dependencia varían notablemente. A necesidade de armonizar criterios, reforzar plantillas e acompañar a inversión con reformas administrativas aparece como imprescindible para reducir esperas e evitar que, como alerta o dictamen, a demora supoña perdas humanas evitables. A cuestión plantexa agora un reto político e orzamentario que esixirá decisións concretas se se pretende transformar o diagnóstico en melloras reais para as persoas dependentes.
