Hoxe, 10 de marzo de 2026, un grupo de pacientes do Complexo Hospitalario Universitario de Santiago (CHUS) presentou ante a Valedora do Pobo unha queixa colectiva polos retrasos de ata catro anos nas probas de diagnóstico xenético preimplantacional. Entre os asinantes figura Isabel López Andrade, que denuncia que aos seus case 37 anos a demora reduce as posibilidades de ter un fillo sen a enfermidade hereditaria que ela porta. A reclamación, promovida tamén por la Asociación de Pacientes e Usuarios do CHUS, esixe explicacións e alternativas asistenciais ante o que definen como unha paralización das listas de espera.

Os afectados relatan que foron derivados desde Vigo ao CHUS porque este hospital é o centro de referencia en Galicia para este tipo de probas, e que cando intentaron recabar información en decembro pasado lles comunicaron que as listas estaban “totalmente paralizadas” desde novembro de 2024. No caso de Isabel López Andrade, o trámite iniciouse a finais de 2023 e a primeira cita tivo lugar en setembro de 2024, cando lle informaron dun prazo de espera aproximado dun ano e medio e de plans para contratar persoal. Non obstante, esas previsións non se materializaron e a situación administrativa non avanzou desde entón.

Os pacientes critican, ademais, a falta de transparencia: aseguran que non lles notificaron de forma oficial a paralización das listas e que, a pesar das consultas, non coñecen a súa posición no listado de espera. Registraron catro ou cinco reclamacións formais sen recibir resposta concreta, o que, segundo din, provoca unha sensación de “opacidade total” sobre o procedemento. Perante a incerteza e o envellecemento ovárico asociado á idade, varios dos afectados están a valorar recorrer a centros privados para acelerar o proceso.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

O caso de Isabel adquire unha arista preventiva: ela é portadora dunha mutación vinculada a un risco elevado de cancro de mama e ovario, polo que a intención de someterse a un diagnóstico xenético preimplantacional é evitar a transmisión dese xene á súa descendencia. A muller lembra que estes son tratamentos orientados a previr enfermidades futuras e que, a nivel persoal, probablemente a obrigarán a afrontar intervencións profilácticas se chega aos 40 anos. Ademais da dimensión sanitaria, sinala o custo humano e económico que supón tratar un cancro fronte a investir en medidas preventivas.

Tamén figura entre as asinantes Alicia Piñón, de 35 anos, que permanece en lista de espera para unha fecundación in vitro con diagnóstico preimplantacional. A súa situación ilustra a presión dos límites de idade: cada mes que pasa pode reducir a probabilidade de éxito dunha FIV e aumentar a necesidade de recorrer a técnicas alternativas. A asociación que promoveu a queixa reclama explicacións e solucións para todos os afectados, mentres subliña o carácter colectivo do problema.

Fontes da Área Sanitaria compostelá indicaron a este periódico que hai prevista unha ampliación de recursos para estes programas e que se está a estudar a posibilidade de derivar pacientes a outros centros co obxecto de acortar os prazos de espera. A administración sanitaria defende que existen plans de actuación para responder á demanda, aínda que non ofreceu unha data concreta para a reanudación normalizada dos procesos. Os denunciantes, pola súa banda, solicitan información clara e prazos concretos que lles permitan tomar decisións sobre a súa saúde reprodutiva.

Especialistas consultados por pacientes e asociacións lembran que o diagnóstico xenético preimplantacional é especialmente sensible ao factor tempo, porque a calidade e cantidade de ovocitos diminúen coa idade materna e iso afecta tanto á probabilidade de embarazo como á saúde do futuro fillo. Un retraso prolongado pode, ademais, obrigar a plantexar tratamentos máis invasivos ou custosos e a aumentar o recurso á sanidade privada, co consiguiente desembolso para as familias. Por iso, os asinantes insisten en que a medida non só ten consecuencias médicas senón tamén sociais e económicas.

A Valedora do Pobo recibiu a documentación esta mañá e ten agora a potestade de investigar a queixa e requirir informes ao CHUS e á Área Sanitaria correspondente. Mentres tanto, os afectados estudan opcións que van desde a reclamación administrativa ata a procura de alternativas privadas, e manteñen a presión pública para que as autoridades aceleren solucións. No epicentro da disputa está, segundo os denunciantes, o dereito a unha asistencia sanitaria oportuna e a unha información transparente sobre uns tratamentos cuxo éxito depende, en boa medida, do tempo.