En Lalín, o Centro de Diálisis Teixedal mantén a 33 pacientes conectados a un tratamento que lles asegura horas de vida e de normalidade tres veces por semana, na véspera do Día Mundial do Riñón. Dende a súa apertura en outubro de 2020 e xestionado pola Fundación Renal Española, o centro atende a enfermos crónicos que acoden os luns, mércores e venres en turnos de mañá e tarde. O motivo é claro: reducir desprazamentos e ofrecer un acompañamento sanitario e social que vai máis alá da limpeza do sangue. Esa combinación de técnica e afecto explica por que o Teixedal se converteu nun referente na comarca de Deza.
O funcionamento do centro é metódico e constante. As sesións de hemodiálise ocupan ao redor de catro horas por paciente e o dispositivo humano, segundo a supervisora, traballa como un engrenaxe para que todo funcione con seguridade e calidez. A xornada organízase para atender a un grupo estable de persoas que repiten o ritual cada semana, o que crea unha rutina que á vez aporta e esixe disciplina. A proximidade xeográfica facilita que veciños de distintas parroquias manteñan o tratamento sen ter que desprazarse a centros maiores.
A maioría dos usuarios proceden da comarca de Deza —Lalín, A Bandeira, Silleda ou Merza— e, en palabras da responsable do centro, Cristina Otero, a proximidade é un factor decisivo para a continuidade. “Temos mesmo un señor que prefire vir aquí porque non lle gustaba facelo en Santiago de Compostela e desprazase polos seus propios medios”, explica Otero, que vixía o ritmo das sesións sen perder de vista a ninguén. Esa proximidade non só reduce viaxes incómodas, senón que favorece o seguimento médico e o contacto coas familias.
Máis alá das máquinas, o Teixedal foi incorporando un equipo multidisciplinar que trata o paciente no seu conxunto. Enfermaria, médicos e auxiliares traballan con psicólogo, traballadora social e nutricionista; recentemente engadiuse un fisioterapeuta para combater o sedentarismo que acompaña as longas sesións. Este enfoque integral permite abordar non só as complicacións fisiolóxicas senón tamén a soidade, a alimentación e o estado de ánimo de quen pasan polo programa. O obxectivo, insisten no centro, non é só tratar un órgano, senón coidar á persoa.
Pacientes veteranas como Dalia e Adita encarnan esa mestura de resistencia e fragilidade que define o día a día na telediálise: catro horas sentadas, conectadas, observando pasar o tempo e intercambiando palabras para sobrelevar a espera. Para elas a diálise é un rito que lles devolve funcionalidade, pero tamén impón limitacións na dieta e na vida social. Ambas repiten o percorrido da máquina con resignación e humor, e recoñecen que o acompañamento humano do equipo é tan necesario como a técnica.
Un dos desafíos máis persistentes é a educación alimentaria: a adherencia ás restricións de líquido e potasio é difícil de manter a longo prazo. A responsable do centro sinala que, cando os pacientes leven un seguimento curto, é relativamente fácil que cumpran as recomendacións, pero con décadas de tratamento a resistencia aumenta e as recaídas son frecuentes. Isto tradúcese, segundo os profesionais, en episodios con potasio elevado que complican as sesións e esixen axustes clínicos. A labor do nutricionista e do psicólogo é clave para tentar corrixir eses hábitos e reducir riscos.
O montaxe técnico do Teixedal inclúe, segundo o persoal, todos os equipos necesarios para unha diálise segura, pero tamén unha organización humana que garante quendas e vixilancia constante. A coordinación entre enfermeiras, médicos e auxiliares permite atender eventualidades e ofrecer coidados personalizados, o que supón unha diferenza notable fronte á deriva asistencial que sofren outras zonas rurais. Para moitos pacientes, dispor do centro en Lalín supuxo recuperar unha rutina o máis semellante posible á normalidade.
No Día Mundial do Riñón, o centro preséntase como un exemplo do valor da atención rexionalizada para enfermidades crónicas. A Fundación Renal Española, que promove este recurso, converteu ao Teixedal nun refuxio onde a tecnoloxía e o acompañamento social se encontran cada semana. O balance, ao xuízo dos profesionais e usuarios, é de esperanza contida: a diálise alonga e mellora a vida, pero esixe compromiso continuo de pacientes, familias e sistemas sanitarios para que o ritual non sexa só unha obrigación, senón unha porta a unha maior calidade de vida.
