¿Cooperación ou competencia? Repensar a rede aérea galega

Un debate con máis preguntas que respostas

A discusión sobre o papel dos tres aeroportos galegos reavívase cada certo tempo, pero raramente se aborda desde unha perspectiva estratéxica e de interese público ampla. Máis alá de se convén manter tres terminais en operación, xorde a cuestión de como optimizar recursos e mellorar a conectividade sen sacrificar equidade territorial. Esta é a reflexión que propoñemos explorar: non tanto que medida puntual adoptar, senón como deseñar unha política coherente e sostible para o sistema aeroportuario da comunidade.

Especialización funcional: vantaxes e límites

A idea de asignar roles diferenciados a cada aeroporto —por exemplo, orientalos cara a viaxes de negocios ou cara ao turismo vacacional— preséntase como unha fórmula para evitar a duplicación de esforzos e concentrar investimentos. En teoría, a segmentación permitiría maximizar frecuencias onde máis se precisan e adaptar a oferta a perfís concretos de pasaxeiros. Porén, a práctica amosa que a especialización ten trampas: esixe unha demanda suficiente e estable, require coordinación loxística e de conectividade terrestre, e depende de decisións comerciais das aeroliñas, que priorizan a rendibilidade por riba de calquera planificación administrativa.

Ademais, a noción de especialización pode chocar coa realidade demográfica e económica de Galicia, onde as zonas urbanas e turísticas non sempre coinciden coa localización das terminais. A política aeroportuaria debe contemplar o custo de oportunidade para as comarcas e evitar que a etiqueta funcional se traduza en perda de servizos para comunidades xa periféricas.

Interlocución única: ferramenta eficaz ou risco de centralismo?

Nos últimos anos gañou forza a proposta de crear unha figura dedicada a negociar rutas coas aeroliñas e articular a estratexia aérea en nome da rexión. A principal fortaleza dese modelo sería congregar recursos e argumentos comerciais, mellorando a capacidade de atracción de novas conexións. Non obstante, tamén expón cuestións relevantes: como se asegura que esa interlocución represente de xeito equilibrado os intereses de cidades distintas? Que mecanismos de gobernanza e rendición de contas protexerían aos territorios menos favorecidos?

A experiencia noutras comunidades revela que a interlocución centralizada só funciona se vai acompañada de criterios claros, transparencia na priorización de rutas e medidas para compensar as potenciais perdas de actividade en aeroportos que reduzan a súa oferta. Sen esas salvagardas, existe o risco de fomentar tensións locais e decisións a curto prazo.

Leccións doutras rexións

Comparar con outras áreas que afrontan unha oferta aeroportuaria dispersa axuda a relativizar expectativas. En metrópoles cunha gran masa de viaxeiros, a segmentación pode ser viable: cada aeroporto atende a segmentos definidos e hai demanda suficiente para soster rutas complementarias. En rexións con menor densidade, a libre competencia entre terminais adoita beneficiar ás aeroliñas e aos pasaxeiros, pero tamén pode conducir a infrautilización e a custos públicos elevados por incentivos a voos.

Por iso, calquera proposta aplicada a Galicia debe incorporar análises de demanda intermodal —incluíndo conexións por estrada e ferrocarril— e avaliacións de impacto económico por comarca. A sustentabilidade financeira e ambiental, así como a continuidade do servizo para residentes e empresas, deben figurar entre os criterios decisivos.