Fernando Carballa protagoniza en marzo en Madrid un dobre itinerario expositivo que reúne denuncia ecolóxica e experimentación material. Ata o 22 de marzo, a sala María Teresa Tellería do Real Jardín Botánico acolle Fotosíntesis Atlántica, comisariada por Lola Varela, mentres en paralelo o creador presenta no espazo Studio RGF unha colección de pezas cerámicas de carácter experimental. Ambas propostas revelan a dobre pulsión do artista: converter a arte nun vehículo de protesta fronte á degradación do entorno atlántico e, ao mesmo tempo, explorar novas posibilidades plásticas a partir de materiais residuais. A iniciativa entronca cos actos do 270 aniversario do Real Jardín Botánico, que incorpora así unha lectura crítica da paisaxe e da memoria industrial.

A mostra no Real Jardín Botánico plantexase con vontade de manifesto máis que como unha simple exposición esteticista. O discurso visual de Carballa parte das agresións históricas e recentes sufridas polos ecosistemas costeiros e fluviais, e pretende pór en voz alta problemas que en moitos casos permanecen invisibilizados. Nesa liña, a obra dialoga co pasado industrial de Galicia e con episodios concretos que marcaron a percepción pública do litoral. A sala, coa súa atmosfera de museo-ciencia, reforza o efecto de alarma que busca a mostra.

Entre os fitos que o artista denuncia aparecen a instalación na ría de Pontevedra dunha fábrica de celulosa nos anos sesenta e a ameaza máis recente de proxectos de grande escala, como o anunciado proxecto de macrocelulosa en Palas de Rei que podería poñer en risco a cunca do Ulla. Carballa non elixe o ton da evocación romántica senón o da acusación documentada: o seu traballo funciona como rexistro e como chamada de auxilio ante riscos acumulados. Tal intención converte as pezas en documentos comprometidos coa conservación e en estímulos para o debate público sobre a planificación industrial.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

A comisaria sinalou que, ademais das agresións industriais, a exposición quere chamar a atención sobre procesos ambientais menos visibles pero igualmente devastadores, como a eucaliptización masiva que despraza aos bosques autóctonos galegos. Aquela transformación da paisaxe, ligada a modelos de explotación forestal intensiva, figura na narración da mostra como un dos mecanismos que agravan a perda de biodiversidade. O montaxe procura que o público recoñeza como as políticas e prácticas económicas modulan o aspecto do territorio e as súas funcións ecolóxicas.

Para materializar esa crítica, Carballa prescinde en boa parte de pigmentos industriais e recorre a restos do propio mar: algas, laminarias, sargazos e caparazóns de moluscos integran a paleta e a textura de moitas pezas. Converter eses elementos en materia plástica non só aporta texturas e aromas distintos, senón que invirte simbólicamente a relación entre suxeito e obxecto: os residuos do ecosistema recuperan espazo e voz no relato artístico. A operación, en palabras de quen viron o montaxe, reubica a axencia na propia materia que sufriu a agresión.

No Studio RGF, pola súa parte, a proposta incide na vertente material e técnica da obra de Carballa. Alí móstranse pezas cerámicas que exploran o límite entre o utilitario e o escultórico, froito de procesos experimentais co fotopolímero, a fotografía e a ensamblaxe. Ese ponte entre técnica e concepto permite ler a cerámica como laboratorio de ideas: formas que manteñen memoria do mar, técnicas que incorporan restos e procedementos que cuestionan a noción de materia limpa e separada.

A inauguración das mostras contou coa presenza de María-Paz Martín Esteban, directora do Real Jardín Botánico, xunto á comisaria e ao propio artista, acto no que se subliñou o valor de situar a creación contemporánea en diálogo con institucións científicas. A traxectoria de Carballa, licenciado en Belas Artes e vinculado á escena galega polo seu orixe e polas temáticas que aborda, preséntase así como un exemplo de como a produción local pode intervir nos debates globais. A conxunción de ciencia, arte e activismo foi destacada como un activo para ampliar a audiencia destes discursos.

Máis alá do impacto en Madrid, as propostas de Carballa poñen sobre a mesa preguntas relevantes para Galicia: como se xestionan os recursos, quen decide proxectos industriais de grande envergadura e que espazo ocupan as comunidades e os ecosistemas nesas decisións. Ambas exposicións, complementarias en método e ton, convidan a percorrer a relación entre cultura e territorio con ferramentas que van da estética á documentación. Quedan poucos días para visitar a sala do Real Jardín Botánico, pero a conversa que procuran abrir dificilmente rematará co peche das salas.