A catedrática Rosa Crujeiras converteuse o 11 de marzo na primeira reitora nos 531 anos de historia da Universidade de Santiago de Compostela (USC), ao impoñerse co 61,6 % dos votos fronte ao 31,8 % que obtivo Maite Flores. A vitoria de Crujeiras cimentouse nun amplo respaldo nos catro sectores do electorado universitario e, en particular, na maioría das facultades, aínda que Flores impúxose en catro centros relacionados con ciencias da saúde e experimentais. A Xunta Electoral celebrou a proclamación provisional o 12 de marzo e abriu un prazo de alegacións entre o 13 e o 20, coa proclamación definitiva prevista para o 23 de marzo.
En termos ponderados, Crujeiras sumou 1.397 votos, fronte aos 721 de Flores; os votos en branco ascenderon a 148. Crujeiras xa liderara a primeira volta do 11 de febreiro fronte a María José López Couso e Alba Nogueira, e na elección definitiva repetiu o dominio por sectores: no Sector I (profesorado doutor con vinculación permanente) obtivo 666 votos ponderados fronte a 414 da súa rival. No Sector II, que agrupa ao resto do profesorado, logrou 150 fronte a 83, e no Sector III, o estudantil, recibiu 424 fronte a 169. No persoal de administración e servizos (Sector IV) a diferenza foi igualmente clara: 157 a 55 a favor da nova reitora.
O mapa facultativo mostra unha distribución desigual: Flores superou a Crujeiras en Física (29 a 20), en Medicina e Odontoloxía (63 a 35), en Óptica e Optometría (7 a 6) e en Química (32 a 21). Con todo, Crujeiras gañou nas vinte e unha facultades restantes, incluídas a Escola Politécnica Superior de Enxeñaría (Santiago e Lugo), Administración e Dirección de Empresas, Bioloxía, Ciencias, Ciencias da Comunicación, Ciencias da Educación, Ciencias Económicas e Empresariais, e Ciencias Políticas e Sociais. Tamén se impuxo en Dereito, Enfermaria, Farmacia, Filoloxía, Filosofía, Formación do Profesorado, Humanidades, Matemáticas, Psicoloxía, Relacións Laborais, Veterinaria e Xeografía e Historia.
Entre o resto do profesorado, Crujeiras obtivo máis apoios en catro dos cinco ámbitos de ensino: ciencias experimentais, ciencias sociais e xurídicas, ensinanzas técnicas e humanidades. Flores foi a opción maioritaria unicamente no ámbito de ciencias da saúde, onde colleitou 139 votos fronte a 102 para Crujeiras. No voto estudantil, a inclinación foi diversa por titulacións: os alumnos de Medicina decantáronse maioritariamente por Flores, que obtivo 450 votos fronte aos 365 de Crujeiras, o que explica parte da vantaxe de Flores nalgunhas áreas concretas.
A elección de Crujeiras ten un valor simbólico relevante para a comunidade académica galega: ata agora ningunha muller ocuparara a reitoría en ningunha das tres universidades públicas de Galicia. O seu nomeamento abre ademais un período de expectación sobre o perfil académico e de xestión que imprimirá na institución, marcada por desafíos como a dixitalización docente, a investigación e a financiación universitaria. A proclamación definitiva a finais de mes selará a súa chegada ao despacho principal do pazo de San Xerome, onde asumirá formalmente as responsabilidades reitorais.
A candidatura de Crujeiras apoiouse nunha aposta pola estabilidade e a continuidade nas políticas académicas, fronte á proposta de Flores, máis centrada en reforzar os lazos cos estudos clínicos e as ciencias da saúde. A distribución do voto reflicte, en boa medida, esa división de prioridades entre facultades e sectores: as enxeñarías, ciencias sociais e as humanidades inclinaron a balanza cara Crujeiras, mentres que ámbitos vinculados coa saúde ofreceron o seu respaldo a Flores. A magnitude da vitoria no conxunto da USC, non obstante, dálle unha base sólida para negociar consensos internos.
A Comisión Electoral prevéra un calendario formal: tras a proclamación provisional do 12 de marzo, o período para presentar recursos esténdese ata o 20 e, se non se presentan alegacións ou unha vez resoltas, a proclamación definitiva realizarase o 23 de marzo. Ese acto administrativo será o paso previo á toma de posesión institucional e ao inicio do mandato reitoral, coa axenda de retos xa sobre a mesa. A comunidade universitaria seguirá de cerca como se conforma o equipo de goberno e que prioridades se establezan nos primeiros meses.
O triunfo de Crujeiras tamén abre o debate en Galicia sobre a presenza feminina nos órganos de dirección académica e na visibilidade das investigadoras. A USC, con máis de cinco séculos de historia, estreou unha etapa que diversos sectores agardan que impulse a igualdade de oportunidades e modernice a xestión interna. Con a confirmación definitiva programada para finais de marzo, a atención centrarse-á agora nas medidas concretas e no diálogo co claustro, estudantes e PAS para materializar os obxectivos plantexados na campaña.
