O presidente Miguel Díaz-Canel confirmou en La Habana que o goberno cubano estableceu contactos con representantes de Estados Unidos para buscar fórmulas que alivien o impacto do bloqueo enerxético, tras denunciar que desde hai tres meses non entra ningún barco con petróleo no país. O anuncio, feito este venres, sitúa o diálogo nunha fase inicial e responde á grave escaseza de combustíbel que, segundo as autoridades, está a afectar servizos esenciais. As conversacións terían sido facilitadas por actores internacionais non identificados e, segundo o mandatario, requirirán tempo e cautela para avanzar.
Díaz-Canel subliñou o carácter sensible do proceso e advertiu das repercusións humanitarias do bloqueo. Citou exemplos concretos da crise sanitaria: decenas de pacientes á espera de operacións que non se poden realizar por falta de recursos. Tamén mencionou que empresas tiveron que reducir a produción e que centros docentes aplicaron axustes como parte dos recortes forzados pola falta de combustíbel.
Aínda que o goberno cubano potenciou a xeración eléctrica mediante fontes renovables, o presidente recoñeceu que ese esforzo aínda está lonxe de compensar a ausencia de subministracións fósiles e que a expansión das enerxías limpas esixe investimentos cuantiosos. Neste contexto, La Habana busca identificar con Estados Unidos «os problemas bilaterais que precisan solución e as vías para resolvelos», segundo explicou o mandatario, que pediu que as negociacións se desenvolvan desde a igualdade e o respecto mutuo.
As xestións prodúcense despois de que, o pasado 30 de xaneiro, o presidente Donald Trump asinase unha orde executiva que ameaza con impor aranceis a calquera país que venda ou subministre petróleo, directa ou indirectamente, a Cuba. Antes desa medida, a chegada de cru venezolano á illa xa fora limitada como consecuencia das sancións sobre Caracas, o que precipitou a actual crise de subministración.
En paralelo ás conversas políticas, Washington permitiu hai tres semanas a empresas que mercan cru venezolano revendelo a organizacións ou institucións humanitarias con destino a Cuba, un xesto que La Habana valorou como unha pequena apertura. Fontes oficiais cubanas dixeron que eses envíos non cobren as necesidades do país e que resultan insuficientes fronte á magnitude do problema loxístico e financeiro que plantexan as sancións.
O anuncio do diálogo con Estados Unidos coincidiu coa noticia da excarceración de medio cento de presos políticos, xestionada a través da intermediación do Vaticano. Ante preguntas sobre unha posible conexión entre ambas decisións, Díaz-Canel negou que exista relación directa e defendeu que a liberación responde a unha decisión soberana guiada por unha «vocación humanista», aínda que recoñeceu certas semellanzas con procesos ocorridos en Venezuela.
O presidente tamén expresou a súa inquietude polo crecemento do número de cubanos residentes fóra do país ou que prolongan estadías no estranxeiro, e asegurou a súa intención de traballar para abrir espazos que permitan a participación da diáspora na vida nacional. Esa cuestión, xunto coa seguridade económica e a protección social, aparece como un dos retos que La Habana espera abordar nun eventual diálogo ampliado con Washington.
Analistas consultados por este xornal advirten, con todo, de que calquera avance será lento e estará condicionado pola desconfianza acumulada entre ambos gobernos tras décadas de enfrontamento. A negociación para aliviar o embargo enerxético enfrontase a preguntas complexas sobre garantías, calendario e reciprocidade, e a poboación cubana seguirá medindo os resultados pola rapidez coa que se normalize o abastecemento básico e se reduzan as consecuencias humanitarias do bloqueo.
