Culleredo puxo en marcha unha revisión profunda do seu espazo público para desmantelar honras vinculadas ao franquismo. O goberno local elevará ao pleno do 31 de marzo unha proposta para revogar a condición de fillos adoptivos a dúas persoas sinaladas polo seu papel na ditadura e renomear dúas rúas conmemorativas. A medida apóiase nun informe da área de Cultura e en décadas de investigación local sobre a memoria histórica.
Que se propón e por que
A iniciativa afecta a Ricardo Catoira Garaboa, nomeado fillo adoptivo en 1955, e a Diego Salas Pombo, distinguido en 1945. O expediente municipal documenta a implicación de ambos no mantemento do réxime: Catoira figura en expedientes relacionados coa xestión do Pazo de Meirás e coa entrega da Casa Cornide a Carmen Polo, e Salas ocupou cargos como gobernador civil e procurador nas Cortes, chegando a votar en 1976 contra a Lei para a Reforma Política. O Concello expón que manter esas honras entra en contradición coa propia Ley de Memoria Democrática.
Tamén se plantexan cambios no calleiro: a rúa Sanjurjo de Carricarte, en O Burgo, pasará a chamarse rúa Párroco José Ferreiro, atendendo a unha petición veciñal que reivindica a figura dun cura volcado cos máis necesitados; e a rúa dedicada a Narciso Pardo, en Liñares, rebatizaríase como rúa Tolerancia, termo elixido para subliñar valores democráticos fronte á exaltación autoritaria.
O alcalde, José Ramón Rioboo, resumiu a intención do goberno local nunha frase que repetiu en reunións con asociacións: é unha «medida firme en cumprimento da lei de memoria democrática como acto de xustiza e dignidade». Non é a primeira intervención municipal neste sentido na comarca, pero si unha das máis ambiciosas pola cantidade de honras e vías que afectan.
A investigación que sustenta o cambio
Detrás da proposta hai traballo arquivístico e relatos locais reunidos polo historiador municipal xubilado Carlos Pereira e por técnicos da área de Cultura. Os expedientes recuperados inclúen actas de consellos de guerra sumarísimos —nas que figura o nome de Eduardo Sanjurjo de Carricarte como vocal ponente— e fotografías de actos públicos nos que dirixentes falangistas eran homenaxeados. A documentación serviu para xustificar, en termos administrativos e xurídicos, a necesidade de retirar honras que exaltan a responsábeis ou beneficiarios do réxime.
A disposición municipal subliña que a revogación non pretende ocultar a historia nin reescribila, senón deixar de ensalzar publicamente a quen participaron na represión. Cómpre lembrar que o pasado verán Culleredo celebrou a recepción dos restos de dous guerrilleiros antifranquistas locais, José Galán «Dereito» e Manuel Ramiro Souto, antes do seu traslado a Almeiras, xesto que marcou a vontade de reparar ás vítimas da ditadura a nivel local.
En termos prácticos, retirar a condición de fillos adoptivos conlevará a retirada de placas e mencións institucionais e a actualización do calleiro municipal. O Concello asegura que o expediente se traballou para minimizar riscos de impugnación: reuníuse a documentación histórica necesaria e seguiuse o cauce administrativo previsto para estes casos.
Reaccións previsíbeis e medidas complementarias
A proposta xerará sen dúbida reaccións encontradas. En sectores conservadores e entre familias vinculadas ás figuras afectadas anticípanse críticas que invocarán a preservación da memoria histórica como argumento para manter nomes e placas. Des
