A cidade amurallada viveu este sábado, 21 de marzo de 2026, unha noite de celebración do cinema galego. A gala dos XXIV Premios Mestre Mateo, organizada pola Academia Galega do Audiovisual, deixou dous protagonistas con pegada lucense: Antes de Nós, escrita polo rabadés Pepe Coira e protagonizada polo lugués Xoán Fórneas, e Sirat, a cinta do ancarés Oliver Laxe. A primeira alzouse como a gran vencedora en termos de volume de premios; a segunda, coa súa poética e visión, colleu os galardóns centrais da noite.
Triunfo e récord compartido: a noite de «Antes de Nós»
Non pasou desapercibido que Antes de Nós acadase un total de 13 Mestre Mateo, cifra que iguala o récord histórico conseguido por Dhogs, de Andrés Goteira. Foi unha vitoria en toda regra: categorías técnicas e artísticas caeron para unha produción que, segundo o equipo, busca retratar figuras e momentos fundamentais da memoria galega. O propio autor do guion, Pepe Coira, recibiu por segundo ano consecutivo o premio ao mellor guion, un recoñecemento ao traballo de documentación e á dramatización da figura que inspira a película.
Na sección interpretativa tampouco faltaron trofeos para a produción lucense. Xoán Fórneas foi recoñecido coa estatuíña ao mellor actor protagonista, unha satisfacción para a cidade de Lugo e para Rábade, de onde procede o guionista. A dirección do filme furou entre a competencia e levou o galardón acadado pola súa autora, unha realizadora asturiana que recolleu así o seu segundo Mestre Mateo, sinal inequívoco de que o audiovisual galego segue abrindo espazo para voces do exterior que traballan desde Galicia.
A gala non estivo exenta de momentos inesperados. Un dos episodios máis comentados foi o triunfo compartido no apartado de interpretación feminina de reparto, onde actrices do elenco de Antes de Nós foron recoñecidas de forma consecutiva, propiciando un dos aplausos máis sonoros da noite. Ao longo da xornada, a presenza feminina foi especialmente salientable: das 16 categorías principais, 11 premios foron recollidos por mulleres, un dato que reflicte unha transformación tamén no tecido profesional do audiovisual galego.
«Sirat» e a aposta por un cinema de autor
Mentres tanto, Sirat, a película de Oliver Laxe e dobremente nominada aos Óscar, levou o premio á mellor longametraxe, o que a converteu no outro grande fito da noite. Ademais deste trofeo estrela, a película sumou recoñecementos á creatividade técnica: mellor música orixinal para Kangding Ray e mellor son para Amanda Villavieja, selos que subliñan o valor do traballo sonoro e da composición na construcción da súa atmosfera cinematográfica.
Non é a primeira vez que Oliver Laxe acapara atención internacional e local; a súa forma de entender o filme como espazo experimental e ritual seguiu facendo escola entre espectadores e críticos. Durante a gala, o autor deixou entrever proxectos futuros e intencións creativas que fan pensar nun percorrido que non renuncia ao risco: nos corrillos da cidade amurallada comentábase a súa mellora en termos de pintura sonora e dunha narración que privilexia a imaxe e o tempo.
Contexto: o peso crecente do audiovisual galego e a pegada lucense
Nos últimos anos Galicia consolidou unha industria audiovisual que combina propostas de autor con producións de maior alcance. Este fenómeno observouse tamén na xeografía: desde A Mariña ata O Courel, pasando por locais como Rábade e Lugo, o talento lucense foi clave en proxectos que agora recollen premios e distribución. Non é casual; a comunidade acadou infraestruturas, fondos e unhas políticas públicas que favoreceron a creación, a formación e a profesionalización do sector.
