Nas últimas semanas, polo menos dúas mulleres chegaron ao Hospital Universitario Lucus Augusti —Hula— alegando problemas de saúde alleos ao embarazo e acabaron dando á luz alí mesmo. Ambas, na metade da vintena, acudiron a Urxencias con dor abdominal e contraccións, sen ter seguido controis prenatais nin sospeitar que estaban embarazadas. A reacción de sorpresa foi idéntica: non entender que lles estaba a ocorrer ata que o equipo médico o confirmou.

Como transcorreiron os feitos

Os dous episodios producíronse nun intervalo de apenas un par de semanas. As mulleres consultaron por molestias que interpretaron como problemas dixestivos ou dores habituais. En Urxencias as exploracións e, nalgún caso, a detección de contraccións claras remataron por revelar a realidade: un embarazo en fase activa. Ao tratarse de xestacións non controladas, ningunha das dúas tiña ecografías, analíticas ou seguimento xinecolóxico previos.

Matronas e profesionais da área de obstetricia do hospital de Lugo recoñecen que, pese ao impacto informativo destes sucesos, non son únicos. «Vemos un caso deste tipo ao mes», explica unha matrona con décadas de experiencia na provincia. A estatística, modesta pero constante, reflicte que en distintos puntos da rede sanitaria galega os partos sorpresa repítense con certa regularidade.

«Vemos un caso deste tipo ao mes»,

A curto prazo, o persoal do Hula actuou cos protocolos habituais: estabilización da nai, valoración fetal e atención no paritorio cando foi preciso. Ante a falta de confirmación oficial sobre os resultados concretos de ambos os nacementos, fontes sanitarias do hospital aseguran que os equipos de maternidade están acostumados a resolver partos en Urxencias e que estes casos, pola súa natureza, requiren coordinación rápida entre Urxencias, Xinecoloxía e Neonatoloxía.

Bioloxía, circunstancias e por que non se detectan

Explicar como unha muller pode levar un embarazo a termo sen advertilo esixe combinar factores biolóxicos e sociais. Por unha banda están as manifestacións clínicas: o chamado sangramento de implantación, irregularidades menstruais previas ou perdas durante a xestación que poden confundirse con regras irregulares. Por outra banda, os cambios físicos ás veces son sutís ou atribuíbles a outras causas, sobre todo en mulleres con sobrepeso ou problemas dixestivos crónicos.

O perfil non é homoxéneo. Non se trata só de adolescentes ou mulleres primerizas; tamén acontece en mulleres de máis idade que xa pasaron por embarazos. Un médico de Familia da provincia relatou a colegas que, fai anos, atendeu a unha paciente de máis de 40 anos con dous fillos que acudira por dor abdominal intensa. «Fixenlle unha exploración e notei unha masa dura. Fixenlle entón unha ecografía e víase perfectamente o feto», contou o facultativo. Casos así ilustran como a experiencia previa non garante a detección.

Aparte dos factores físicos, entran en xogo motivos psicolóxicos: negación do embarazo, antecedentes traumáticos, rexeitamento ou medo á maternidade. Do mesmo xeito, a perimenopausa —cando as regras xa non son regulares— e a ausencia de revisións médicas periódicas facilitan que unha xestación progresiva pase desapercibida tanto para a muller como para o seu contorno.

«Fixenlle entón unha ecografía e víase perfectamente o feto»,

Riscos, respostas sanitarias e leccións para o futuro

Un embarazo non diagnosticado conleva riscos: a falta de controis impide detectar condicións como a preeclampsia, problemas de crecemento fetal ou infeccións que se manexan mellor se se coñecen a tempo. Ao mesmo tempo, os partos inesperados en Urxencias obrigann a activar recursos rapidamente, e aínda que os profesionais de Lugo subliñan a súa preparación, a improvisación sempre engade ten