Edificios abandonados: unha ameaza silenciosa para a seguridade cidadá

Entornos esquecidos que poden converterse en escenario de traxedias

Na actualidade, a proliferación de construcións en ruínas en distintas zonas de Galicia pon de manifesto un problema que, en demasiadas ocasións, permanece na penumbra: a falta de control e mantemento destes espazos. Máis alá do seu impacto visual e urbanístico, os inmobles abandonados representan un risco tanxible para a integridade de quen, por diferentes motivos, poidan acceder ao seu interior.

Risco social e percepción de inseguridade

A presenza de inmobles deshabitados e deteriorados xera inquietude en moitas comunidades. Veciños e responsables municipais teñen sinalado en repetidas ocasións que estes lugares propician unha sensación de abandono, ao tempo que poden atraer actividades delituosas ou comportamentos incívicos. A sensación de inseguridade vese agravada cando se producen achados dramáticos que poñen o foco mediático nestas edificacións, lembrando o perigo que supoñen tanto para a seguridade pública como para a saúde.

Antecedentes e experiencias previas en Galicia

Non é a primeira vez que a sociedade galega se enfronta ás consecuencias de ter espazos en estado de ruína sen a debida vixilancia. Nos últimos anos producíronse incidentes de diversa gravidade, desde accidentes nos que mozos sufriron lesións tras acceder a edificios abandonados, ata sucesos máis graves que requiriron a intervención dos servizos de emerxencia e das forzas de seguridade.

Algúns expertos en seguridade urbana advirten que, en moitos concellos, a falta de recursos dificulta a inspección periódica destes inmobles, o que incrementa o risco de que se convertan en focos de perigo, tanto para quen busca refuxio neles como para a poboación en xeral.

A necesaria implicación institucional

Ante esta situación, asociacións veciñais e colectivos cidadáns reclaman unha resposta coordinada por parte das administracións públicas. A identificación e selado de construcións en mal estado, a promoción de plans de rehabilitación e a axilización de procedementos para a súa demolición ou reutilización aparecen como solucións recorrentes no debate público.

Un responsable municipal consultado sinala que este tipo de incidentes pon de manifesto a urxencia de dotar aos concellos de medios suficientes para afrontar o problema. “Non se trata só dunha cuestión de estética urbana, senón de seguridade e saúde pública”, recalca.

O debate sobre o futuro do patrimonio arquitectónico abandonado

Paralelamente, ábrese un debate sobre que destino dar aos edificios que, por falta de uso, caen no abandono. Mentres algúns colectivos defenden a protección e restauración daqueles inmobles con valor patrimonial ou histórico, outros avogan pola demolición das construcións irreparables, priorizando o benestar dos veciños fronte a calquera outra consideración.

En Galicia existen exemplos de éxito na recuperación de antigos espazos industriais ou residenciais, reconvertidos en equipamentos culturais ou sociais. Porén, a realidade de moitos concellos pequenos é ben distinta: a escaseza de financiamento e a burocracia dificultan a posta en marcha de proxectos de recuperación.

Prevención: clave para evitar novas traxedias

A aparición de sucesos tráxicos na contorna de edificios en ruínas debería servir como chamada de atención. A prevención, baseada na vixilancia, no control de accesos e na intervención temperá, revélase como a ferramenta máis eficaz para evitar consecuencias fatais. Ademais, a sensibilización cidadá e a colaboración entre administracións poden marcar a diferenza na xestión deste problema, que transcende o meramente local.