O bloqueo das peonadas ameaza 31.000 cirurxías galegas

Galicia enfróntase a un novo obstáculo na sanidade pública: a renuncia masiva ás peonadas deixou no aire unhas 31.000 intervencións cirúrxicas anuais. O conflito, que afecta a todo o sistema hospitalario galego, ameaza con disparar as listas de espera nunha comunidade onde cada mes conta para quen agarda en quirófano. O desacordo entre persoal sanitario e administración xa se deixa notar en hospitais de Santiago, Vigo ou Ourense.

Máis alá do cruce de acusacións, o que está en xogo é a saúde de milleiros de pacientes. As cifras, ofrecidas por fontes do Sergas, revelan a magnitude do problema: durante o último ano, as peonadas permitiron resolver o 25% das operacións programadas na rede pública galega.

¿Que son as peonadas e por que se frearon?

Quen non traballe no sector sanitario pode que non o saiba: as peonadas son xornadas extraordinarias que o persoal médico e de enfermaria realiza fóra do seu horario habitual, xeralmente polas tardes. Serven para operar a máis pacientes e aliviar a saturación dos quirófanos. Porén, nas últimas semanas, un número crecente de profesionais decidiu deixar de apuntarse a estas horas extra.

Todo comezou cun movemento crecente de rexeitamento ás condicións económicas e laborais que rodean estas xornadas. «Non compensa o esforzo», apunta un responsable do sector, que resume o sentir xeral. O malestar non é novo; leva anos cociñándose. Pero agora estoupa nun momento especialmente delicado, co sistema sanitario aínda recuperándose do impacto da pandemia e cunha demanda cirúrxica que non deixa de medrar.

Ata hai pouco, un quirófano do Hospital Clínico de Santiago podía sumar entre catro e sete operacións diarias grazas ás peonadas. O cálculo é sinxelo: se cada hospital cancela estas horas, o número de intervencións que quedan no tinteiro dispárase. Segundo estimacións internas, a cifra ronda as 31.000 cirurxías anuais en toda Galicia. Demasiado risco para quen agarda unha prótese, unha operación de cataratas ou unha intervención oncolóxica.

Impacto inmediato nas listas de espera

Abonda con mirar os datos oficiais para entender a preocupación. A última actualización do Sergas situaba a espera media para unha operación non urxente en 78 días. Pero esta cifra pode quedar obsoleta en cuestión de meses. «Sen peonadas, a lista vai medrar. Non hai misterio», recoñecen fontes hospitalarias. A situación agrávase en áreas urbanas como Vigo ou A Coruña, onde a presión asistencial é maior.

Non é menor o dato: só na área sanitaria de Ourense, as peonadas supuñan preto de 800 intervencións mensuais. Agora, esa capacidade extra desaparece. Os sindicatos, pola súa banda, reclaman unha mellora nas retribucións e condicións para que o persoal volva aceptar as horas extraordinarias. A administración, mentres, insiste en que o sistema precisa flexibilidade e colaboración.

No CHUAC, as cirurxías de traumatoloxía e oftalmoloxía son as máis prexudicadas. En Lugo, a parálise das peonadas afecta especialmente a pacientes maiores que levan anos agardando unha solución ás súas doenzas. Ninguén dubida de que o impacto será desigual, pero xeneralizado.

O debate de fondo: ¿solución temporal ou parche permanente?

Cómpre lembrar que as peonadas naceron como resposta de emerxencia para atallar listas de espera. O que ía ser un remedio puntual converteuse nunha práctica estrutural. «Non podemos depender toda a vida das horas extra», advirte un alto cargo municipal da provincia de Pontevedra. Porque o debate de fondo é outro: a necesidade de reforzar os cadros de persoal e reorganizar o sistema para que a xornada ordinaria cubra a demanda real.

Poucas veces a sanidade galega amosara tanta dependencia dun sistema tan fráxil.