Un estudo do Barcelona Supercomputing Center atribúe ao quecemento superficial dos mares unha contribución decisiva na intensidade da dana que azoutou Valencia o 29 de outubro de 2024, aumentando as precipitacións asociadas ata un 40%. A investigación, publicada na revista Weather and Climate Extremes e apoiada en simulacións realizadas co superordenador Marenostrum 5, conclúe que tanto as temperaturas anómalas do Mediterráneo como as do Atlántico Norte xogaron un papel clave na formación e na potencia do episodio. Os autores sosteñen que a combinación de fontes de vapor de auga locais e remotas amplificou a tormenta que provocou danos severos na rexión.
O equipo científico implementou experimentos atmosféricos en alta resolución para illar a influencia de distintos factores, entre eles a temperatura da superficie mariña nas augas que rodean a Península Ibérica e en áreas remotas do océano Atlántico. Segundo os responsables do traballo, estas simulacións permiten comparar escenarios con condicións oceánicas observadas e contrafactuais nos que os mares non amosaban ese exceso de calor, de xeito que se pode estimar a magnitude da contribución do océano ás chuvias extremas. Os resultados sitúan este estudio entre os máis detallados ata a data sobre a interacción entre mares quentes e episodios convectivos intensos.
Os investigadores describen dúas correntes principais que alimentaron a dana. Unha procedente da cunca oriental do Mediterráneo, entre Grecia e Turquía, que transitou cara ao oeste cargada de humidade e enerxía térmica; e outra que tivo a súa orixe na franxa entre Estados Unidos e Canadá, cruzou o Atlántico Norte, desviouse ao oeste das islas británicas e chegou a influír na masa de aire que impactou sobre Valencia. Estas vías de achega de humidade vironse reforzadas por anomalías térmicas na superficie mariña, que no Mediterráneo superaron os tres graos centígrados por riba do habitual en outubro de 2024.
O efecto combinado desas anomalías elevou a cantidade de precipitación xerada pola dana ata un 40% con respecto a un escenario con temperaturas mariñas normais, segundo as estimacións do estudo. Os autores subliñan que ese porcentaxe non pretende explicar en solitario todos os factores do evento, senón cuantificar canto amplificou o calor oceánico a intensidade das chuvias. O traballo tamén pon de relevo a complexidade de atribuir episodios de chuvia extrema a causas únicas, fronte a unha realidade na que múltiples procesos atmosféricos interactúan.
A dana do 29 de outubro foi unha das catástrofes naturais máis severas rexistradas en España en anos recentes, con consecuencias humanas e materiais profundas na Comunidad Valenciana. A nova investigación chega un ano e medio despois do suceso, cando as institucións e a sociedade buscan respostas para mellorar a prevención e a planificación fronte a riscos climáticos crecentes. Comprender ata que punto os océanos contribúen a estes episodios é clave para axustar modelos previsionais e sistemas de alerta temperá.
O estudo súmase a un corpo crecente de traballos que conectan o quecemento da superficie mariña cunha maior frecuencia e intensidade de fenómenos extremos. Os autores insisten en que o quecemento global non só eleva as temperaturas medias, senón que tamén modifica os patróns de circulación e o transporte de humidade a longa distancia, o que pode converter perturbacións illadas en eventos de gran magnitude cando coinciden condicións favorables.
En declaracións recollidas polos investigadores, Ramiro Saurral, autor principal, destaca que a análise demostra como o estado térmico de océanos afastados pode influír de maneira apreciable na magnitude dunha dana. Os responsables do traballo reclaman fortalecer a observación sistemática da temperatura superficial mariña e a súa integración en modelos numéricos de alta resolución para mellorar a predición de episodios extremos, unha ferramenta que consideran esencial para a xestión do risco.
A publicación tamén plantea implicacións para a política climática e a planificación territorial: reducir a vulnerabilidade de infraestruturas e poboacións pasa por incorporar escenarios que contemplen mares máis cálidos e unha maior probabilidade de chuvias extremas. Os científicos piden ampliar as investigacións para avaliar como variacións noutras rexións oceánicas poderían condicionar fenómenos locais, e subliñan a necesidade de cooperación internacional en observación oceanográfica e modelización climática.
