Un estudo internacional liderado pola Universidad de Viena conclúe que a redistribución de masas polo desxeo está a ralentizar a rotación terrestre e a alongar a duración do día. Entre 2000 e 2020, a lonxitude do día aumentou a unha taxa equivalente a 1,33 milisegundos por siglo, un ritmo que os autores sitúan como o máis rápido, polo menos, nos 3,6 millóns de anos. A investigación, publicada en 2026 en Journal of Geophysical Research: Solid Earth, combina rexistros fósiles e modelos probabilísticos para explicar o fenómeno. Os científicos atribúen o cambio á transferencia de auga desde as capas de xeo cara aos océanos, que despraza masa cara ao ecuador e modifica o momento de inercia do planeta.
O traballo, asinado por un equipo liderado por Mostafa Kiani Shahvandi, reconstrúe a historia das variacións na duración do día a partir da química de foraminíferos bentónicos e técnicas de modelado avanzadas. Esas diminutas cunchas fósiles actúan como indicadores das fluctuacións do nivel do mar ao longo de millóns de anos, o que permite estimar como cambiou a distribución de masa entre continentes e océanos. Cos datos paleoclimáticos e as incertezas inherentes ao rexistro xeolóxico, os investigadores aplicaron un enfoque estatístico para converter eses desprazamentos de masa en variacións de rotación. O resultado amosa unha aceleración recente que, segundo os seus cálculos, non ten parangón no período analizado.
Os autores sinalan que, aínda que as variacións se miden en milisegundos, o mecanismo é claro: ao perder xeo continental e glaciares, a auga flúe cara os océanos e reubícase máis preto do ecuador, o que aumenta o momento de inercia da Terra e reduce a súa velocidade de xiro. Ese mesmo principio físico explica por que unha patinadora xira máis axiña ao achegar os brazos ao corpo; na escala planetaria, o efecto exprésase como unha pequena pero acumulativa prolongación do día. Segundo os autores, só se rexistra un episodio comparable hai arredor de dous millóns de anos, mais a taxa contemporánea de cambio é singular pola súa rapidez. Ese contraste co pasado xeolóxico subliña a magnitude do impacto actual do quecemento global sobre procesos que antes se consideraban estables.
Os científicos utilizaron un modelo probabilístico para incorporar as amplas incertezas do rexistro paleontolóxico e climático, combinando evidencia micropaleontolóxica con simulacións de redistribución de auga e xeo. Esta metodoloxía permitiu cuantificar a contribución do desxeo fronte a outros factores que afectan a rotación, como a interacción gravitatoria coa Lúa e os movementos tectónicos. O traballo aporta unha visión integrada que vincula cambios climáticos relativamente recentes con variacións mensurables na duración do día. Os autores insisten en que, aínda que modestos en magnitude, estes cambios son coherentes coas observacións instrumentais e cos procesos físicos inferidos.
Entre as implicacións prácticas, o estudo advirte de consecuencias para sistemas que requiren extrema precisión temporal e espacial: redes de navegación por satélite, operacións espaciais e reloxos atómicos poderían necesitar axustes se a tendencia continúa. Baixo escenarios de altas emisións, os modelos plantexan que o efecto climático sobre a duración do día podería, cara ao final do século XXI, superar a influencia secular da Lúa sobre a rotación terrestre. Ese posible empate entre forzas climáticas e gravitacionais abriría un novo capítulo na xestión de referencias temporais e na calibración de instrumentos científicos. A previsión reforza a necesidade de integrar cambios xeofísicos inducidos polo clima na planificación tecnolóxica e científica a longo prazo.
A publicación cita o traballo «Climate-Induced Length of Day Variations Since the Late Pliocene», con DOI 10.1029/2025JB032161, e sitúa o achado na liña de estudos que vinculan o desxeo e a elevación do nivel do mar con efectos sistémicos sobre a xeofísica terrestre. Investigacións previas xa documentaran desprazamentos de masa e o seu impacto na gravidade e na rotación, pero a novidade aquí é a magnitude da aceleración contemporánea fronte ao rexistro paleoclimático. Os autores chaman a ampliar as series temporais instrumentais e a perfeccionar os modelos para reducir incertezas e mellorar predicións futuras.
Expertos en xeociencia consultados por este periódico coinciden en que o achado non altera rutinas cotiás, mais si ten relevancia científica e tecnolóxica. «Trátase dunha sinal clara de como o cambio climático pode influír en parámetros físicos globais que antes considerabamos por constantes», sinala un deles, que valora o carácter interdisciplinar do estudo. As recomendacións inclúen aumentar a monitorización da distribución de masas terrestres e oceánicas e revisar protocolos en sectores sensibles á sincronización temporal.
En definitiva, o traballo aporta unha perspectiva nova sobre un efecto secundario do quecemento global: a lenta pero persistente prolongación dos días. Aínda que a magnitude actual é pequena, o seu ritmo e a posibilidade de que aumente nun escenario de emisións altas converten o fenómeno nun indicador máis da ampla e ás veces inesperada pegada do cambio climático na dinámica do planeta.
