A directora navarra Maddi Barber presenta unha retrospectiva da súa obra esta semana na Mostra Internacional de Cinema Etnográfico (MICE) do Museo do Pobo Galego, en Santiago de Compostela, nunha programación que se estende ata o próximo domingo. A mostra reúne filmes que exploran as relacións entre paisaxe, memoria e comunidade e propón coloquios coa autora tras as proxeccións para favorecer o intercambio directo co público. O festival sitúa así no centro do debate un cinema que observa con calma os cambios no territorio e a vida cotiá dos seus habitantes. A exposición de títulos realizados ao longo de máis dunha década permite trazar o percorrido dunha mirada coherente e en evolución.
A selección da MICE inclúe pezas que documentan a transformación da paisaxe e as prácticas sociais no Valle de Arce, en Navarra, lugar de orixe da cineasta. Os seus traballos combinan observación paciente e unha preocupación polas pegadas da memoria colectiva, ofrecendo unha proposta que evita a espectacularidade para procurar a precisión etnográfica. O programa do museo converte as sesións nun punto de encontro entre creadores, investigadores e público xeral interesado no cinema de raíz comunitaria. As proxeccións, acompañadas de debates, facilitan que esas imaxes enraizadas nun contexto concreto sexan discutidas e reinterpretadas por audiencias de distintos territorios.
Barber recoñece que ver reunidas as súas obras lle produce ilusión e tamén certa incerteza. Resultalle gratificante comprobar como as pezas dialogan entre si e como se aprecia un fío común no seu traballo, pero a etiqueta de «retrospectiva» dálle unha sensación ambivalente porque se considera aínda en pleno proceso creativo. Prefire entender a exposición como un momento de tránsito que permite observar o desenvolvemento da súa práctica cinematográfica máis que como un peche. Esa tensión entre satisfacción e vertixe marca o ton da súa participación na MICE.
Un dos eixes da súa participación é o intercambio coa audiencia, que Barber valora como unha forma de aprendizaxe. Explica que recibir miradas externas sobre a súa obra axuda a descubrir aspectos que ela mesma non tiña detectado e pode transformar a súa lectura do propio material. Os coloquios posteriores ás proxeccións funcionan como dispositivos críticos que enriquecen a labor creativa e abren novas preguntas sobre método e propósito. Para a directora, o diálogo público é unha ferramenta para repensar tanto a forma como o alcance das súas películas.
A Mostra, centrada no cinema etnográfico e na antropoloxía visual, reivindica unha maneira de filmar situada e rigorosa que traballa con comunidades e territorios concretos. Nese sentido, a programación reivindica prácticas audiovisuais que priorizan o contexto e a relación sostida coas persoas filmadas. A antropoloxía visual, segundo os organizadores e os artistas convidados, achega claves para unha representación máis atenta e responsable das realidades sociais. O festival actúa como foro para intercambiar metodoloxías e debater sobre ética, autoría e complicidade nos procesos de creación.
O vínculo de Barber co seu territorio natal está presente na maioría das súas películas. Nacida en 1988 e criada no Valle de Arce, mantén un vínculo profundo con ese lugar a pesar de residir agora na cidade. As súas pezas rexistran transformacións económicas, ambientais e demográficas que alteran as paisaxes e as prácticas cotiás, e fáeno desde unha perspectiva localizada que busca comprender os cambios desde dentro. Esa raíz territorial non impide que os seus filmes dialoguen con públicos doutras rexións, precisamente porque abordan temas universais como a memoria, a identidade e a adaptación ao cambio.
Para o público galego, a presenza destas películas supón unha oportunidade de diálogo entre realidades periféricas e de contraste entre paisaxes e modos de vida. O cruzamento entre relatos navarros e a experiencia colectiva galega permite comparar dinámicas semellantes, como o despoboamento ou as transformacións rurais, e extraer lecturas compartidas. A MICE converte a sala nun espazo de memoria compartida onde a mirada etnográfica se pon ao servizo da comprensión mutua. Ademais, a programación fomenta o encontro entre cineastas e expertos que enriquecen a recepción das obras.
Barber insiste en que a súa intención é seguir traballando e ampliando a práctica que presenta en Santiago, aproveitando a exposición para recibir críticas e propostas que alimenten novos proxectos. A Mostra Internacional de Cinema Etnográfico confírmase así como plataforma para visibilizar un cinema que non busca a inmediatez comercial senón o diálogo pausado con comunidades e espectadores. Entre proxeccións e conversacións, o festival ofrece ata o domingo unha ventá para reflexionar sobre como o cinema pode rexistrar e transformar a relación entre paisaxe, memoria e vida cotiá.
