O goberno municipal de Santiago anunciou este venres que porá en marcha a licitación dunha auditoría sobre a xestión integral da auga —abastecemento e saneamento— tras o bloqueo rexistrado no pleno de febreiro. A iniciativa, presentada polo executivo local dende o edificio do Raxoi, busca analizar os ingresos e gastos actuais do servizo e actualizar o último estudo técnico para decidir a fórmula de xestión. A medida responde á presión polos cortes frecuentes, á obsolescencia da rede e á falta de cobertura en boa parte do medio rural. A alcaldesa xustifica a contratación externa como paso previo necesario para determinar se a xestión indirecta será por concesión ou por un modelo mixto.
A auditoría encargada terá por obxecto revisar en detalle o estado financeiro e operativo do servizo e propoñer unha actualización técnica do estudo previo que existe sobre o sistema. O goberno local subliñou que ese informe técnico marcará a decisión sobre a forma de xestión indirecta, con especialistas avaliando as vantaxes e os riscos dunha concesión fronte a unha fórmula mixta. Segundo o anuncio, os pliegos incluirán a avaliación económica e a proposta de axustes que permitan modernizar a rede con criterios de sustentabilidade e eficiencia. O obxectivo declarado é dispoñer dun documento robusto que guíe a contratación sen reproducir de novo o bloqueo político.
A decisión chega despois dun pleno en febreiro no que a proposta sobre a xestión da auga quedou bloqueada, en boa medida pola insistencia do PP en que o modelo de contratación se debatese na sesión plenaria. Ese xiro provocou unha votación cruzada: o goberno municipal votou en contra da concesión proposta pola comisión especial creada para a auga, mentres que o PSOE e os concelleiros non adscritos apoiaron esa alternativa e o PP, que é o grupo maioritario na oposición con once edís, optou pola abstención. O resultado foi a paralización do proceso e uns días de reflexión anunciados entón polo executivo local.
Goretti Sanmartín vinculou o bloqueo a unha estratexia política do PP e defendeu que o concello debe seguir avanzando, apoiándose en criterios técnicos. Na súa comparecencia, a alcaldesa subliñou que a veciñanza non debe ser «obxecto de relatos que se cumpren por si mesmos» e defendeu a necesidade de que sexan os estudos externos e os técnicos os que marquen o camiño a seguir. Sanmartín enfatizou que a auditoría permitirá despexar dúbidas sobre os custos, o retorno económico e as capacidades dos diferentes modelos de xestión. Con esa folla de ruta, o goberno pretende evitar novas disputas políticas sobre o formato de contratación.
O servizo de auga en Santiago arrastra problemas estruturais: redes con antigüidade, roturas frecuentes e carencias de subministración en zonas rurais que aínda non contan co abastecemento ou co saneamento axeitados. A fotografía habitual de avarías e reparacións puntuais obrigou a recoñecer a necesidade dunha intervención integral por parte de administracións anteriores e da actual. No contorno do depósito de Viaqua en Vilares, citado por fontes municipais, insistiuse na urxencia de investimentos para garantir un subministro máis estable. A auditoría deberá, ademais, cuantificar os investimentos necesarios para renovar tramos críticos da rede e reducir as perdas de auga.
O proceso que se abre agora, coa licitación do estudo, promete alongar o debate técnico e administrativo, aínda que desde o goberno municipal se presentou como unha vía para concluír cunha proposta executábel. Técnicos municipais e externos terán que valorar os custos reais das opcións e as garantías de servizo ofrecidas por posibles concesionarias ou por fórmulas mixtas de xestión. A intención anunciada é que, unha vez definido o marco técnico, se avance na contratación sen necesidade de someter de novo o modelo ao pleno, o que busca garantir continuidade administrativa. Non obstante, a decisión final sobre a adxudicación si implicará trámites administrativos e fases de concurso público.
A proposta reavivou a tensión política no Concello, co PP vixiando calquera avance que non pase polo debate plenario e con outras formacións reclamando transparencia nos criterios de adxudicación. O PSOE e os edís non adscritos, que apoiaron en tempos a concesión plantexada pola comisión especial, manteñen posicións divergentes sobre o alcance e a urxencia de privatizar ou mixtificar o servizo. As voces veciñais e as asociacións do rural esixen prioridade na cobertura e garantías sobre as tarifas, mentres os grupos municipais discuten o equilibrio entre eficiencia técnica e control público. A forma en que se redacten os pliegos determinará que papel terán os concellos e a empresa adxudicataria nos próximos anos.
O seguinte paso formal será a publicación dos pliegos para a auditoría e a selección da consultora que realizará o diagnóstico económico e técnico. A partir dese informe, o goberno local espera dispor dunha folla de ruta clara para modernizar a rede de abastecemento e saneamento, con calendarios de investimento e criterios de garantía de servizo. Os veciños, din as fontes municipais, agardan solucións tangibles ás roturas diarias e unha extensión real do servizo ao rural, que ata agora quedou ao marxe en varios núcleos. A licitación marca o inicio dunha fase decisiva na que as decisións técnicas deberán traducirse en melloras palpables para a cidade.
