La Comisión Permanente del Consejo General del Poder Judicial puxo este xoves sobre a mesa un informe do seu secretario xeral que recoñece fallos na implantación dos tribunais de instancia, pero conclúe que non se produciron suspensións nin demoras xeneralizadas máis alá de casos concretos. O documento, fechado na primeira quincena de marzo de 2026, recolle as opinións da Audiencia Nacional e dos distintos Tribunales Superiores de Justicia e detecta problemas localizados en varias comunidades, entre elas Cataluña e Galicia. A preocupación principal que traslada o informe é o risco de novas paralizacións unha vez finalice a denominada “agenda puente” prevista para a posta en marcha deste novo modelo, cuxo período transitorio conclúe a finais de mes. En paralelo, o órgano de goberno dos xuíces decidiu elevar estes diagnósticos ao Ministerio de Justicia para buscar solucións coordinadas.
O informe admite que a entrada en vigor, o pasado mes de xaneiro, dos tribunais de instancia —que substitúen ao modelo anterior de xulgado con un xuíz titular e o seu equipo— xerou incidencias operativas. A reforma organiza provincias e partidos xudiciais mediante tribunais que agrupan varios maxistrados e comparten servizos comúns, un cambio profundo na maneira de distribuír o persoal e os recursos. Segundo os tribunais superiores, a novidade afectou á instrución de asuntos, ás gardas e ao seguimento de procedementos, especialmente onde a implantación foi máis abrupta ou desigual entre sedes. Non obstante, a análise do Consejo mantén que a maioría dos territorios non sufriu paralizacións estruturais.
Entre os problemas concretos que recolle o informe destaca o aviso do Tribunal Superior de Justicia de Madrid, que advirte do risco de suspensións cando conclúa a fase transitoria da agenda puente. Fontes do órgano madrileño sinalaron que a convivencia temporal de equipos e calendarios pode desembocar en cuellos de botella administrativos se non se reforzan os recursos humanos e materiais. Nalgúns sedes, a transición a servizos comúns deixou tarefas sen responsable claro ou con turnos de funcionarios “flotantes” que dificultan a continuidade procesal, segundo o texto. O Consejo considera que esas tensións son corrixibles con medidas organizativas e reforzos puntuais.
O informe reflicte, con todo, situacións máis graves en certos lugares que requiren atención inmediata. Cataluña comunicou ao órgano de goberno un caso estrutural de retrasos en Reus, atribuído á falta de persoal funcionario suficiente para atender a nova estrutura. En Galicia, os tribunais superiores reportaron ralentizacións e suspensións vinculadas á perda de control sobre algúns procedementos, mesmo en causas secretas ou en investigacións complexas e en procesos que afectan a vítimas especialmente vulnerables. Estas incidencias levan ao Consejo a pedir ao Ministerio de Justicia un seguimento pormenorizado e medidas compensatorias onde faga falta.
Os problemas que sinalan os distintos tribunais van máis alá da escaseza de plantilla: a dispersión de sedes e a existencia de “equipos flotantes” dificultan a prestación efectiva dos servizos comúns, e as incidencias informáticas engadiron outra capa de dificultade no día a día. O informe recolle que cando os funcionarios non están asignados de forma estable a unha oficina, reséntese a instrución das causas e a xestión das gardas, o que á súa vez pode derivar en aplazamentos. Respecto da tecnoloxía, apúntanse fallos en ferramentas que deben facilitar a coordinación entre maxistrados e servizos, e que hoxe non funcionan coa fluidez esperada.
A elaboración do documento responde, segundo fontes do Consejo, á obrigación de trasladar ao Ministerio de Justicia as disfuncións detectadas para que o Goberno poida actuar desde a perspectiva normativa e orzamentaria. O órgano de goberno dos xuíces pretende con ese intercambio axustar a implantación práctica do novo modelo á realidade de cada territorio e evitar que o proceso derive en desigualdades territoriais na atención xudicial. La Comisión Permanente subliña a necesidade dunha folla de ruta que inclúa inspeccións, reforzos selectivos de persoal e solucións tecnolóxicas.
No mesmo Pleno, o Consejo aprobou unha valoración favorable do Real Decreto de convocatoria de las 500 plazas de xuíz impulsado polo ministro Félix Bolaños, si ben matizou que serán necesarios algúns axustes. O órgano propón consensuar con el Ministerio esas modificacións a partir dos datos que arroxen as inspeccións territoriais, co obxectivo de adecuar a oferta ás necesidades reais dos xulgados tras a reordenación. Fontes do Consejo indicaron que a medida é importante para dotar de plantilla aos tribunais de instancia, pero que a distribución das prazas debe responder a criterios obxectivos de cargas de traballo.
O proceso de transición cara aos tribunais de instancia representa, na lectura do informe do Consejo, unha reforma de grande calado con efectos heteroxéneos: mentres nalgúns partidos xudiciais a nova organización pareceu funcionar con máis normalidade, noutros os problemas loxísticos e de persoal desencadearon demoras puntuais. O órgano de goberno dos xuíces considera que moitas das incidencias son subsanables con axustes organizativos e reforzos, pero mantén aberta a alerta sobre territorios que requiren intervención máis inmediata. A curto prazo, a coordinación co Ministerio e a atención ás recomendacións de inspección preséntanse como os pasos clave para blindar a prestación da xustiza durante a transición.
