CONTIDO:

Os últimos acontecementos relacionados con Cortello dos Xitanos en Jaén, historia xeneraron un intenso debate na opinión pública. Analistas e especialistas coinciden en sinalar que nos atopamos ante un punto de inflexión que podería marcar o rumbo dos próximos meses.

Un cortello entre a historia e a lenda

Os detalles que emerxeron revelan unha situación complexa que require un análise detallado. Ás aforas dun pobo de Jaén, perdido entre extensións interminables de olivares, ergueuse a silueta dun cortello abandonado que desde hai anos desperta unha mestura de curiosidade, inquietude e respecto.

Os seus muros semiderruídos, vencidos polo paso do tempo e a vexetación, forman parte dunha paisaxe rural que parece detida noutra época, noutro tempo. Non obstante, este enclave non é só unha ruína máis do campo xiennense.

Para moitos veciños e visitantes, é un lugar onde a historia e a lenda confúndense, e onde o pasado parece resistirse a desaparecer por completo. A tradición oral, as habladurías, sitúan a orixe do misterio nos anos da posguerra, cando unha familia se instalou no coñecido como Cortello dos Xitanos.

Nun contexto marcado pola escaseza, o illamento e a dureza da vida rural, o cortello foi durante un tempo un fogar, un espazo de traballo e refuxio. Aquela normalidade precaria rompeuse de xeito abrupto cun incendio que, segundo os relatos transmitidos durante décadas, «acabou coa vida dun neno pequeno» nos dicía José Molina.

O suceso, envolto dende o principio no dor e o desconcerto, deixou unha pegada de dor tanto na familia como na memoria colectiva do contorno. Tras a traxedia, o cortello nunca volveu ser o mesmo.

A familia acabou abandonándoo e o edificio quedou exposto ao deterioro progresivo, ao paso inexorable do tempo. Non obstante, o relato do incendio non se apagou coa marcha dos seus habitantes. Ao contrario: comezou a transformarse nunha lenda que foi medrando co tempo.

Fenómenos paranormais e psicofonías

Veciños da zona aseguraban escoitar risas infantís, pasos no granxal, o son dunha pelota botando ou de obxectos que semellaban moverse sen explicación. Pero o máis inquietante era a suposta voz dun neno que, segundo quen afirman telo oído, pedía que non o deixasen só.

Co paso dos anos, o cortello pasou a formar parte do imaxinario misterioso da provincia de Jaén, unha terra rica en enclaves rurais abandonados e relatos ligados á memoria do campo. Neste contexto, non resulta estraño que o lugar atraer ao longo das últimas décadas a curiosos, exploradores urbanos e persoas interesadas no paranormal.

Moitos deles aseguran ter captado psicofonías, gravacións nas que se distinguen palabras ou frases que non parecían estar presentes no momento da gravación. Na nosa investigación, do meu compañeiro Jesús García e eu mesmo, entre as expresións captadas atópanse palabras como «Maldecido», «Dilema», «Virxe», «O meu erro», «non me molestes» e incluso un nome propio: «Javier».

Cada unha delas foi interpretada de múltiples maneiras, sempre respecto á historia traxica do cortello e ao sufrimento asociado a ela. Para quen crén nestes fenómenos, as psicofonías serían unha forma de comunicación vinculada ao pasado do lugar. Para outros, forman parte dun relato construído a partir de suxestións, expectativas e a poderosa influencia da lembranza do lugar.

A palabra «Maldecido», por exemplo, adoita asociarse ao carácter fatal que moitos atribúen ao cortello desde o incendio. Non como unha maldición en sentido literal, senón como a sensación de que o lugar quedou marcado pola desgracia.

«Dilema», pola súa parte, evo