O delegado do Goberno en Galicia, Pedro Blanco, asegurou este xoves en Vilalba (Lugo) que a resolución do Tribunal Supremo que confirma a titularidade estatal do Pazo de Meirás é «un exercicio de xustiza». A afirmación produciuse tras coñecerse a confirmación da sentenza da Audiencia Provincial da Coruña, nun proceso promovido polo Estado e coa participación da Xunta, os concellos de Sada e da Coruña e a Deputación provincial. O fallo, ditado por unanimidade, non só recoñece a propiedade pública do inmoble, senón que tamén avala o dereito da familia Franco a ser indemnizada.
O Supremo desestimou todos os recursos presentados contra a sentenza anterior, ratificando así a tese do Estado sobre a natureza pública do pazo situado en Sada (A Coruña). A causa chegou ata a máxima instancia xudicial despois de anos de litixio e de numerosas mobilizacións cidadás que reclamaban a devolución do inmoble. O veredicto supón, segundo os seus impulsores, o peche dunha etapa xurídica e o inicio dos trámites para a entrega efectiva do ben á Administración.
Para Pedro Blanco, a decisión xudicial pon fin a unha disputa que afecta ao patrimonio común: «É de todos os galegos e galegas e de todos os españois», subliñou, enmarcando o fallo nun exercicio de democracia e de reparación histórica. O delegado apelou á memoria colectiva ao recalcar que o recoñecemento do pazo como ben público forma parte da reivindicación de dereitos e da restitución simbólica que pedían asociacións e colectivos memorialistas.
Na escena política autonómica, a voceira do BNG, Ana Pontón, celebrou a resolución como unha vitoria para Galicia e para a memoria democrática, aínda que expresou o seu rexeitamento a que o tribunal ratificase o dereito a unha indemnización para a familia Franco. Outros portavoces, como o que encabeza a Xunta e dirixentes municipais, reclamaron respectar a sentenza e avanzar nos pasos administrativos necesarios para a recepción do inmoble por parte do Estado.
O ministro de Memoria Democrática valorou a resolución en termos semellantes e afirmou que devolver o Pazo de Meirás ao patrimonio público supón «restituír ao público o que público era». Na práctica, o pronunciamiento do Supremo abre a vía para que se concreten as medidas de xestión, conservación e apertura ao público do enclave, cuxo acceso xa xera interese: fontes municipais apuntan a centos de solicitudes para visitar os seus xardíns desde que se anunciaron pasos neste sentido.
O Pazo de Meirás, coñecido pola súa vinculación coa ditadura de Francisco Franco e situado no municipio de Sada, foi obxecto dunha longa controversia xurídica e social. Durante anos, colectivos memorialistas e diversas administracións reclamaron a súa devolución ao patrimonio público, argumentando que a súa adquisición e desfrute tiveron a orixe en mecanismos vinculados ao poder do réxime. O litixio, por tanto, combinou aspectos patrimoniais, legais e de memoria histórica.
Legalmente, a confirmación da titularidade estatal incorpora a complexidade engadida do recoñecemento dunha indemnización a favor dos herdeiros de Franco, unha cuestión que, segundo expertos consultados, deberá cuantificarse nos próximos trámites administrativos ou ante os tribunais se hai discrepancias sobre a contía. Ademais, a unanimidade do tribunal reforza a firmeza do fallo e reduce as opcións de recursos, aínda que non elimina por completo futuros procedementos contenciosos sobre aspectos accesorios.
O Executivo estatal sinalou a súa intención de proceder á devolución formal do pazo e definir un proxecto de xestión pública que preserve o inmoble e garanta o acceso cidadán, en liña coas declaracións do ministerio. Para moitos dos implicados, a sentenza representa o peche dun longo proceso xudicial e unha resposta ás mobilizacións que en Galicia esixiron a restitución do ben como paso cara á reparación da memoria democrática. Agora queda por ver o calendario e as fórmulas concretas para incorporar Meirás ao patrimonio estatal e materializar o seu uso público.
