Oia, 20 de marzo de 2026. A orde xudicial que impulsa o derrubo do complexo de talasoterapia coñecido como Talaso volve poñer en xaque este pequeno municipio da costa sur de Pontevedra. As licenzas que autorizaban a construción foron anuladas polos tribunais ao acreditarse que parte do conxunto se levantou sobre solo rústico; a execución da sentenza non só obriga a devolver o terreo ao seu estado anterior, senón que podería deixar ao Concello cunha factura imposible de asumir e a moitos traballadores sen emprego.

Que se derruba e como se chegou ata aquí

A orixe do conflito remóntase a finais dos anos noventa, cando o impulso por atraer investimento turístico á costa levou promotores e administracións a aprobar proxectos ambiciosos. O Talaso recibiu entón permisos municipais que, co tempo, foron cuestionados nos tribunais: a sentenza determinou que varias edificacións invadían solo rústico, incompatible co tipo de uso turístico desenvolvido. Agora a execución ordena a demolición e a restauración do terreo, cos custos materiais e administrativos que iso conleva.

Máis de 20 anos de pleitos convertéronse nun expediente urbanístico nun problema estrutural para a vida municipal. A sentenza non é unha novidade doutrinal en Galicia —a protección do litoral e do solo rústico foi eixo de numerosos litixios—, pero a particularidade en Oia é a dimensión local: un único proxecto dese tamaño pode desequilibrar un orzamento municipal modesto e deixar sen actividade a gran parte do pequeno entramado empresarial que vivía arredor do complexo.

A alcaldesa advertiu públicamente do risco de bancarrota e da perda masiva de empregos directos e indirectos. Aínda que non facilitou cifras exactas, responsables municipais recoñecen que o custo da demolición, sumado a reclamacións e posibles indemnizacións, podería superar a capacidade de endebedamento do Concello. É un escenario que obriga a pensar en medidas de emerxencia: préstamos, reprogramación de inversións ou buscar apoios doutras administracións.

Axudas públicas, responsabilidades e a sombra de 1999

En 1999 o proxecto beneficiouse de axudas públicas por valor de 3,9 millóns de euros, unha cifra que entón se xustificou como un impulso para o emprego e a dinamización turística. Daquelas achegas públicas engaden agora unha capa máis de complexidade: administracións e técnicos terán que revisar expedientes para determinar se cabe reclamar a devolución de fondos ou impugnar decisións administrativas que permitiron a continuidade do proxecto pese ás dúbidas sobre a legalidade do solo.

En Galicia, a convivencia entre o patrimonio, o litoral e o desenvolvemento económico foi traiñeira. Non é a primeira vez que un municipio paga as consecuencias de decisións urbanísticas tomadas en décadas de crecemento rápido e regulamentacións cambiantes. O Mosteiro de Oia, veciño histórico da zona, lembra que aquí a tensión entre conservación e aproveitamento é unha constante; o derrubo pon en cuestión non só a paisaxe senón a estratexia turística futura do municipio.

A responsabilidade política tamén pesa. As licenzas foron tramitadas en administracións anteriores; a corporación actual recibe agora a factura política e económica. Nos despachos do Concello barállanse escenarios de actuación: ¿exixir responsabilidades a técnicos ou cargos pasados? ¿iniciar reclamacións patrimoniais contra promotores? Cada vía esixe recursos e tempo, e ningunha garante evitar o impacto inmediato sobre a tesouraría municipal.

Impacto social, xurídico e económico: próximos pasos

O golpe máis tangible será o emprego. En núcleos como Oia Vila ou Santa María, o peche dun complexo destas características afecta non só a recepc