Oia, 20 de marzo de 2026. A orde xudicial que obriga a demoler o complexo de talasoterapia coñecido como Talaso —cuxa licenza foi anulada por terse concedido en solo rústico— puxo ao Concello nunha situación límite. A alcaldesa advertiu da posibilidade de “bancarrota” municipal e do risco de perda de emprego nun concello que depende en boa medida do turismo, mentres reaparece a discusión sobre as axudas públicas: o proxecto recibiu 3,9 millóns de euros en 1999.
A execución e os seus efectos inmediatos
A activación do derrubo, ordenada pola vía xudicial e levada a cabo esta semana, supón o desenlace de máis de vinte anos de recursos e reclamacións. O Concello, que no seu momento autorizou a obra, vese como esas licenzas foron posteriormente anuladas por vulnerar a clasificación do solo. Na práctica, a paralización do complexo deixou aos empregados á espera, contas por pagar e provedores sen certidume. Á falta de confirmación oficial sobre as cifras concretas do custo da demolición, os técnicos consultados polo Concello dan por feito que a operación esixirá unha inversión que non cabe no orzamento ordinario do Concello.
A demolición non é un mero trámite administrativo: implica loxística, retirada de entullos, reposición do terreo e, se fose o caso, medidas ambientais. Noutros concellos próximos, obras dese calibre custaron centos de miles de euros, unha contía que, se debe asumirse desde a tesouraría local, obrigaría a recortes en servizos ou a solicitar préstamos que encarecerían a xestión municipal durante anos. Na rúa escoítase o temor dos veciños: pequenos negocios de hostalaría e aloxamento que vivían da clientela do Talaso xa calculan o descenso de ingresos para a próxima tempada turística.
O impacto social é inmediato. Ademais dos postos de traballo directos do complexo, hai efectos secundarios: empresas de transporte, subministracións e mantemento que se nutren desa actividade. Se o derrubo se alonga ou deriva en reclamacións patrimoniais contra o Concello, a factura será aínda maior. Aos ollos de moitos, o problema non é só xurídico, senón a acumulación de decisións pasadas que agora pasan factura ao presente.
Antecedentes e a longa sombra da ordenación do territorio
Non é a primeira vez que na costa galega aflora un conflito deste tipo. Durante as décadas de expansión turística concedéronse autorizacións que co tempo foron revisadas polos tribunais por contravir a protección do solo rústico. En Oia, onde o Mosteiro e os acantilados sobre a Ría de Vigo marcan a paisaxe, a tensión entre preservar o patrimonio natural e fomentar actividades económicas foi un debate constante. O caso do Talaso condensa esas contradicións: foi promovido e subvencionado nunha época na que a lexislación e a interpretación do planeamento daban máis marxe a intervencións no litoral.
As axudas públicas de finais do século XX volven agora ao centro da polémica. Os 3,9 millóns de euros recibidos en 1999 complican calquera saída sinxela: existe unha cuestión ética e administrativa sobre se eses fondos deben ser reclamados e a quen correspondería esa responsabilidade. A memoria colectiva da comarca lembra proxectos apoiados desde a Administración que, co tempo, demostraron ter problemas de legalidade. Esa sensación de débeda histórica alimenta o malestar entre quen defenden que a protección da paisaxe non pode supeditarse a intereses puntuais.
Legalmente, a doutrina que protexe a clasificación do solo fronte ás licenzas municipais está ben asentada, pero a execución de sentenzas tarda e acumula recursos. Non é estraño que estes procesos se prolonguen décadas e que a factura política acabe recaendo sobre equipos de gob
