Os herdeiros dun matrimonio de Ourense foron obrigados pola Audiencia Provincial a aboar tres préstamos concedidos aos seus familiares, cuxo primeiro contrato data de 1995, antes da entrada do euro. A sentenza confirma a obriga de devolver un total de 19.611,13 euros, sumando un documento asinado en pesetas e outros dous posteriores. O pleito comezou no Xulgado de Celanova e chegou ata a Audiencia tras o recurso dos demandados, que puxeron en dúbida a autenticidade dos contratos. O fallo apóiase en probas periciais e na actuación procesal dos herdeiros durante a tramitación do caso.
Os préstamos formalizáronse en tres documentos privados: un asinado en 1995 por 1.100.000 pesetas (6.611 euros), outro en 2005 por 7.000 euros e un terceiro en 2011 por 6.000 euros. Foron os prestamistas quen, representados pola súa avogada, acudiron primeiro ao Xulgado de Celanova para reclamar as cantidades. A xuíza de instancia deu a razón aos demandantes e ordenou a devolución íntegra, o que motivou o recurso dos familiares dos prestatarios ante a Audiencia Provincial de Ourense.
Na súa apelación, os herdeiros alegaron, entre outras cuestións, que os documentos privados achegados carecían de valor probatorio suficiente, chegando a negar a existencia dos préstamos tal e como constaban. Tamén defenderon que, polo paso do tempo e o cambio de moeda, a reclamación quedaba desvirtuada. A Audiencia, con todo, considerou que a ausencia dun prazo de devolución expreso nos contratos impedía estimar que a acción estivese prescrita, permitindo así a reclamación a pesar de que o primeiro acordo se asinou hai máis de tres décadas.
Clave para desestimar as obxeccións dos demandados foi unha pericial caligráfica achegada nun procedemento conexo ante a Audiencia. O informe atribúe a sinatura nos tres documentos a un dos prestatarios e acredita que a esposa rubricou os contratos de 1995 e 2005. En canto ao documento de 2011, os peritos sinalaron que a súa sinatura presentaba “notables similitudes” coa anterior, aínda que non permitiron unha conclusión categórica sobre a súa autoría.
Os maxistrados subliñaron que prestamistas e prestatarios eran veciños do mesmo pobo, feito que, ao seu xuízo, xustifica a celebración de acordos privados formalizados por escrito nun contexto de confianza persoal. Esa relación de veciñanza e de confianza, di a resolución, encaixa coa lóxica dos préstamos documentados e reforza a coherencia das probas presentadas polos acredores. Por iso, a Audiencia considerou suficiente o conxunto probatorio para confirmar a condena ditada en primeira instancia.
Outro argumento dos recorrentes versaba sobre a súa lexitimación para ser demandados: os herdeiros sostiveron que non realizaran acto algum de aceptación ou repudiación da herdanza e, polo tanto, non debían responder no proceso. A Sala rexeita esa tese ao constatar que os familiares se personaron na causa para substituír aos devedores falecidos e que a transmisión hereditaria seguiu o seu curso procesal. Ademais, un dos herdeiros faleceu durante a tramitación e a súa posición foi asumida polo seu fillo en virtude da condición de herdeiro, sen constancia de renuncia.
Con todas estas consideracións, a Audiencia desestimou o recurso e ratificou a obriga dos familiares de satisfacer as cantidades reclamadas polos prestamistas. A resolución establece que, fronte á falta de prazo nos contratos e coa pericial caligráfica como elemento reforzador, a reclamación económica é procedente. Contra esta sentenza cabe interpor recurso de casación ante o Tribunal Supremo, recurso do que non transcendeu se será formalizado polas partes condenadas.
O caso, que chegou aos tribunais tras máis de trinta anos desde a sinatura do primeiro documento, pon de relevo a vixencia de obrigas formais asinadas en moeda nacional anterior ao euro e suscita dúbidas sobre a seguridade xurídica nos préstamos entre particulares. Para os veciños implicados, a resolución pecha un capítulo xudicial mais abre a vía a unha última instancia, mentres a peseta volve simbolicamente ao debate público como recordo dunha débeda que perdurou ata agora.
