A reforma do Reglamento General de Circulación que entrou en vigor o 21 de marzo de 2022 eliminou a excepción que permitía superar o límite de velocidade en estradas convencionais para completar un adelantamento. Desde entón, exceder a velocidade máxima durante unha manobra de adelantamento é tanto ilegal como sancionable, e a Dirección General de Tráfico insiste en que, se non pode realizarse a manobra sen sobrepasar o límite, o responsable é non intentala. A modificación, aprobada a finais de 2021, perseguía reducir a gravidade dos sinistros en vías secundarias, onde os adelantamentos mal executados seguían sendo unha das principais causas de falecementos.
O cambio de criterio puxo punto final a unha práctica que durante anos moitos condutores consideraron lexítima: acelerar ata 20 km/h por riba do límite en tramos convencionais para acurtar o tempo no carril contrario. Esa flexibilidade normativa, pensada para reducir a exposición en sentido contrario, non demostrou reducir a sinistralidade como se esperaba, segundo os análises que impulsaron a revisión legal. Hoxe o Reglamento é taxativo: non existe ningunha excepción que autorice superar a velocidade permitida polo mero feito de adelantar.
España chegou a ser, ata a reforma, unha excepción en Europa ao tolerar ese marxe. A Dirección General de Tráfico presentou a modificación como unha medida orientada á prevención, froito da constatación de que a velocidade inadecuada segue a ser un factor determinante na gravidade dos accidentes en estradas secundarias. Co novo texto legal, a prioridade desprazouse da axilidade da manobra á estrita observancia dos límites de velocidade establecidos para cada vía.
Na práctica, a eliminación do marxe de 20 km/h implica que os dispositivos de control non fan distincións: os radares fixos, móbiles ou de tramo rexistran e sancionan calquera exceso de velocidade, independentemente de se se produce durante un adelantamento. Esa uniformidade na supervisión pretende acabar con interpretacións erróneas que moitos condutores maiores conservaban da normativa anterior e que seguían a motivar manobras de risco en estradas de dobre sentido.
As consecuencias legais de sobrepasar o límite nun adelantamento non son simbólicas. As sancións económicas oscilan entre 100 e 600 euros en función do exceso cometido, e ademais agrávanse coa retirada de puntos do permiso de conducir cando procede. A combinación de multas e perda de puntos busca, explican desde a Dirección General de Tráfico, disuadir prácticas que multiplican a probabilidade de colisións frontais e saídas da vía en estradas secundarias.
Aínda que a reforma leva máis de tres anos en vigor, a idea de que «está permitido acelerar para adelantar» segue moi arraigada entre parte do parque de condutores, especialmente aqueles que aprenderon a conducir cando a excepción estaba vixente. Esa percepción errónea xera comportamentos que as autoridades consideran imprudentes: adelantar en rectas longas ou con visibilidade limitada coa crenza de que o marxe protexe fronte ao risco.
Nas estradas actuais, onde non se adoitan deseñar tramos con rectas interminables e a presenza de tráfico e vehículos agrícolas é habitual, a DGT e expertos en seguridade viaria recomendan prudencia e planificación dos adelantamentos. A norma é clara: se para completar a manobra é necesario superar a velocidade máxima, o correcto é esperar a un tramo máis seguro ou renunciar ao adelantamento. A seguridade colectiva, insisten, debe primar sobre a impaciencia individual.
A reforma representa, en calquera caso, un viraxe na cultura viaria española, que busca alinearse co resto de Europa e reducir a letalidade nas vías secundarias. O reto agora é práctico: lograr que os condutores interioricen a nova regra e que as campañas de concienciación e o control efectivo consigan cambiar comportamentos que levan anos normalizados.
