O Goberno anunciou que recorrerá pola vía xudicial a parte da sentenza do Tribunal Supremo que contempla unha compensación económica aos herdeiros de Franco polo Pazo de Meirás, tras a confirmación do fallo que obriga a entregar a propiedade ao Estado. A decisión fixose pública o 15 de marzo de 2026, despois de que o Alto Tribunal ratificase a resolución previa da Audiencia Provincial de A Coruña. O Executivo sostén que non procede indemnizar por un uso considerado privativo e pide a colaboración das administracións para combater esa parte do fallo. A execución da sentenza, incluida a fixación da contía, corresponderá ao Xulgado de Primeira Instancia número 1 de A Coruña.
O Tribunal Supremo confirmou a restitución do inmoble situado en Sada ao patrimonio público, pero introduciu a posibilidade de compensar aos herdeiros polas obras e o mantemento realizados mentres ocuparon a residencia. O Goberno celebra que se recoñeza a plena titularidade estatal, pero discrepa da obriga de aboar unha suma económica por ese período de ocupación. A contía non figura na sentenza e deberá determinarse nunha fase de execución separada.
O ministro de Política Territorial e Memoria Democrática, Ángel Víctor Torres, anunciou nunha entrevista na cadea SER a intención do Executivo de opoñerse á indemnización e coordinar unha estratexia conxunta con outras institucións. Segundo explicou, o obxectivo é evitar que o recoñecemento dun uso privativo derive nunha compensación económica que, ao seu xuízo, vulneraría os intereses públicos. O Goberno xa consultou coa Avogacía do Estado sobre as opcións xurídicas dispoñibles.
«Imos dar a batalla, e espero que sexa co conxunto das administracións, para que por un uso privativo non teñamos que indemnizalo con cantidades económicas»
Que falta por resolverse e o proceso de execución
A execución da sentenza corresponderá ao Xulgado de Primeira Instancia número 1 de A Coruña, que abrirá unha peza separada para fixar a contía da eventual compensación. Esa determinación realizarase máis adiante e poderá ser obxecto de novos recursos, segundo as fontes xurídicas consultadas polo Executivo. A Avogacía do Estado sinalou que a cuestión da indemnización terá «percorrido xurídico» e que podería plantexarse ante a Audiencia Provincial de A Coruña.
En 2020, o avogado da familia Franco chegou a estimar un importe mínimo de 800.000 euros por obras e conservación, unha cifra que terá que ser contrastada e probada no procedemento de execución. O importe final dependerá da proba documental e pericial que acheguen as partes e pode incorporar deducións pola situación xurídica previa ao fallo. O Goberno advirte de que aceptar esta compensación sen loita podería sentar un precedente en casos semellantes sobre bens vinculados ao período franquista.
A estratexia do Executivo e a coordinación coas administracións
Torres explicou que o seu departamento xa se puxo en contacto cos servizos xurídicos das administracións implicadas para articular unha resposta coordinada. O ministro agradeceu a participación de entidades locais e autonómicas que colaboraron na causa ata agora e confía en que manterán a mesma liña nesta fase procesual. O obxectivo político e xurídico do Executivo é defender a preservación do patrimonio público sen desembolsos que, ao seu xuízo, serían indebidos.
A polémica sobre a indemnización engade unha nova dimensión a un litixio que xa foi seguido con atención pola súa carga histórica e simbólica. Alén da devolución material do Pazo, a posibilidade de pagar a herdeiros por melloras realizadas durante décadas plantea dúbidas sobre quen debe responder polo custo de conservar bens que finalmente son recoñecidos como propiedade do Estado.
Fontes do Ministerio sosteñen que a batalla xudicial non se limita a unha resposta técnica: persegue evitar unha interpretación que normalize pagos por usos privativos en contextos de restitución de bens vinculados á ditadura. Na súa intervención, o titular de Memoria Democrática defendeu a sentenza como un paso cara á protección do patrimonio público e anunciou que o Goberno esgotará as vías legais para impugnar a indemnización se é necesario.
A disputa xudicial continuará agora nos tribunais de A Coruña e, previsiblemente, en instancias superiores se se presenten recursos. A resolución definitiva sobre a contía —e sobre se corresponde ou non aboar compensación algunha— pode tardar meses ou mesmo anos, en función dos recursos que presenten as partes e do calendario procesal.
