Na mañá do venres, o Consello de Ministros extraordinario deu luz verde a un paquete de medidas urxentes para amortecer o impacto económico derivado da guerra en Oriente Medio. O Executivo articulou dous reais decretos-lei que combinan rebaixas fiscais sobre combustibles, electricidade e gas, axudas sectoriais e medidas para vixiar os beneficios das grandes enerxéticas, cun custo estimado en torno a 5.000 millones de euros. As medidas entran en vigor de forma inmediata e estarán, en principio, vixentes ata o 30 de xuño, aínda que o Goberno se reserva activar ou desactivar algunhas partidas con antelación segundo evolucione o mercado.

Que contén o paquete e como se aplicará

Entre as actuacións máis chamativas destaca a redución do IVA do 21% ao 10% sobre combustibles (gasolina e gasóleo), electricidade, gas natural e combustibles domésticos como pellets ou leña, unha medida pensada para baixar de inmediato o custo nos surtidores e nas facturas. A iso únese a rebaixa do imposto especial sobre hidrocarburos ata o mínimo permitido pola UE para gasolina e diésel, a suspensión temporal do imposto do 7% á produción eléctrica e a redución do imposto especial da electricidade desde o 5,11% ao 0,5%.

Non todo será xeneralizado: o Executivo descartou recuperar os descontos universais de 20 céntimos por litro que se aplicaron na anterior crise enerxética, pero permitirá esa rebaixa para carburante profesional destinado a sectores especialmente afectados, como transporte, agricultura, gandería e pesca. Ese matiz é relevante para Galicia, onde a frota pesqueira e o transporte de mercancías por estrada son pezas clave da economía local; o desconto busca aliviar custos en portos como o de Vigo, onde o prezo do gasóleo ten un impacto directo na competitividade.

As botellas de butano e propano terán o prezo máximo conxelado e prevénse axudas equivalentes para a compra de fertilizantes, un alivio para cooperativas agrarias e explotacións do rural galego que dependen destes insumos. Ademais, o Goberno reforzou o bono social eléctrico, elevando os descontos para fogares vulnerables do 35% ao 42,5% e para vulnerables severos do 50% ao 57,5%, e aumenta o bono social térmico ata un mínimo de 50 euros por fogar.

En materia laboral, as empresas que reciban axudas ligadas a estas medidas non poderán executar despedimentos obxectivos. Tamén se adianta un ano a obrigación de elaborar plans de mobilidade sostible para grandes empresas e esténdese esa esixencia ás empresas privadas beneficiarias de axudas: terán que contar con eles antes de fin de ano se superan os 200 empregados ou os 100 por quenda.

Control de beneficios e tutela do mercado

O Executivo dotou á Comisión Nacional dos Mercados e da Competencia (CNMC) de maiores facultades para investigar e sancionar ás empresas que se aproveiten da crise ou das axudas públicas para aumentar os marxes de forma desproporcionada. Como dixo o presidente Pedro Sánchez, o obxectivo é evitar que «as empresas que se aproveiten desta crise e das axudas que reciban para enriquecerse» obteñan beneficios inxustificados.

«As empresas que se aproveiten desta crise e das axudas que reciban para enriquecerse», dixo o presidente Sánchez, «serán vixadas e sancionadas con toda a contundencia».

A medida responde á experiencia previa: non é a primeira vez que se activa un mecanismo para inspeccionar marxes tras tensións internacionais. Queda por ver, con todo, como se traduce esa supervisión en inspeccións reais e sa