O Consello de Ministros extraordinario aprobou este venres un paquete de medidas para mitigar o impacto económico da guerra en Oriente Medio, cunha batería de actuacións inmediatas e algunhas reformas estruturais. O Executivo calcula un esforzo público próximo a 5.000 millones de euros e combina rebaixas fiscais sobre combustibles, electricidade e gas con axudas específicas a sectores e ampliación do escudo social. Entre as novidades figura, ademais, un endurecemento da vixilancia sobre as marxes das grandes empresas enerxéticas.
Desconto fiscal e medidas de choque para a enerxía
A medida máis chamativa é a rebaixa do IVA que grava a enerxía —de 21% a 10%— aplicable a gasolina, gasóleo, electricidade, gas natural e produtos de calefacción como pellets ou leña. A isto súmase a redución do imposto especial sobre hidrocarburos ata o mínimo permitido pola Unión Europea e a suspensión temporal do imposto do 7% sobre a produción eléctrica. O imposto especial da electricidade tamén se recorta, pasando do actual 5,11% ao 0,5%, mentres que o Goberno conxela o prezo máximo da bombona de butano e propano.
As rebaixas fiscais, segundo fontes do Executivo, estarán vixentes en principio ata o 30 de xuño, aínda que se contempla a posibilidade de desactivalas antes se os prezos non se deterioran. A temporalidade das medidas pretende ofrecer un alivio inmediato a fogares e empresas sen comprometer de forma permanente as contas públicas, unha decisión que en Madrid foi acollida con alivio polo sector do transporte e con recelo por economistas que alertan sobre a perda de recadación.
O paquete prescinde dunha rebaixa xeneralizada de 20 céntimos por litro que se aplicou na crise enerxética anterior, pero si concede ese desconto aos profesionais máis afectados: transportistas, agricultores, gandeiros e armadores. En Galicia, onde o transporte por estrada e a frota pesqueira son piares económicos —con portos como o de Vigo e a costa das Rías Baixas moi vínculados á exportación—, esta medida acóllese como un balón de osíxeno temporal para custos de combustible e para a compra de fertilizantes, que tamén terán axudas equivalentes.
En paralelo, reforzase o bono social eléctrico: os descontos para consumidores vulnerables pasan do 35% ao 42,5% e para vulnerables severos do 50% ao 57,5%, mentres que o bono social térmico ve a súa axuda mínima incrementada ata 50 euros por fogar. O Goberno impón a prohibición de cortes de subministración a consumidores en situación de vulnerabilidade, unha medida que recupera a memoria dos invernos fríos en Galicia e as mobilizacións veciñais contra os desafiuzamentos enerxéticos.
Control de beneficios e condicións para axudas
O Executivo reforzou as competencias da Comisión Nacional dos Mercados e da Competencia (CNMC) para vixiar «a evolución das marxes, singularmente das enerxéticas» e sancionar a quen, en palabras do presidente, se aproveiten da crise.
«As empresas que se aproveiten desta crise e das axudas que reciban para enriquecerse»
é unha das advertencias públicas pronunciadas por Pedro Sánchez durante a rolda de prensa tras o Consello.
Mais alén do ton, a materialidade deste control plantea retos técnicos: detectar beneficios extraordinarios esixe auditorías complexas e coordinación europea para evitar o trasvase de marxes entre países. En Cataluña e Madrid xa se advirte de recursos xudiciais se a supervisión se traduce en intervencións ríxidas; aquí en Galicia, patronais e pequenas estacións de servizo piden axilidade administrativa para que as inspeccións non acaben demorando a chegada das axudas.
O
