O Consello de Ministros extraordinario aprobou este venres un paquete de medidas para mitigar o impacto económico da guerra en Oriente Medio, que combina medidas coyunturais e reformas estruturais. Encabezado polo presidente Pedro Sánchez, o plan —valorado en torno a 5.000 millones euros— reduce impostos sobre a enerxía, reforza o escudo social e amplia ferramentas para controlar posibles enriquecementos extraordinarios das grandes empresas enerxéticas.

Desenvolvemento dos feitos: que cambia e para quen

A pedra angular do paquete é a rebaixa fiscal sobre os consumos enerxéticos. O Executivo baixa o IVE do 21% ao 10% en combustibles (gasolina e gasóleo), electricidade, gas natural e produtos de calefacción como pellets e leña. Ademais, redúcese ao mínimo permitido pola Unión Europea o imposto especial de hidrocarburos para gasolina e diésel. No ámbito eléctrico, suspéndese temporalmente o imposto do 7% á produción e redúcese o imposto especial da electricidade do 5,11% ao 0,5%, medidas que procuran aliviar a factura de fogares e empresas.

En casos concretos, o Executivo decidiu non recuperar os descontos xeneralizados de 20 céntimos por litro que aplicaron en crises previas, pero si habilitará unha rebaixa de 20 céntimos por litro para profesionais de sectores especialmente afectados: transporte, agricultura, gandería e pesca. En Galicia, onde as flotas e os transportistas son un sustento económico, esta excepción será seguida con atención pola lonxa e polas patronais do transporte por estrada.

Entre as medidas sociais, o bono social eléctrico reforzase: os descontos para consumidores vulnerables aumentan do 35% ao 42,5% e para os vulnerables severos do 50% ao 57,5%. Paralelamente, o bono social térmico eleva a axuda mínima ata 50 euros por fogar e prohíbense os cortes de subministracións esenciais (electricidade e auga) para consumidores en situación de vulnerabilidade.

Non menos relevante é a batería de incentivos para a transición enerxética: deducións no IRPF pola compra de vehículos eléctricos e híbridos enchufables, axudas para autoconsumo fotovoltaico, puntos de recarga e bombas de calor, ademais de liberdade de amortización no Imposto sobre Sociedades para investimentos en renovables que substitúan a equipamentos con combustibles fósiles. Os concellos poderán bonificar ata un 50% do IBI a vivendas que instalen sistemas renovables e ata o 95% as obras e instalacións vinculadas.

Antecedentes e contexto político

O paquete foi aprobado en medio de tensións visibles entre os socios de Goberno; o Executivo presentou as medidas en dous reais decretos-lei separados, un con medidas urxentes e outro con iniciativas relacionadas coa vivenda, demanda explícita da formación Sumar. A inclusión de ferramentas para regular prezos de alugueiros e axudas vinculadas á vivenda mostra o intento de equilibrar demandas sociais e urxencias económicas.

A vontade de controlar marxes e beneficios excepcionais vén alimentada pola experiencia da crise enerxética de 2021-2022. O Executivo reforzou as competencias da Comisión Nacional dos Mercados e da Competencia (CNMC) para supervisar e sancionar empresas que, segundo palabras do presidente, “aproveiten esta crise e as axudas que reciban para enriquecerse”.

“Non permitiremos que quen reciba axudas públicas se beneficie de forma desproporcionada”, declarou Pedro Sánchez ao termo do Consello de Ministros.

Ademais das medidas fiscais e de control, o Goberno ten introd