Nesa sesión extraordinaria do Consello de Ministros celebrada este venres en Madrid, o Goberno aprobou un paquete de medidas urxentes para facer fronte ao impacto económico da guerra no Oriente Medio. O plan, dividido en dous reais decretos-lei, combina rebaixas fiscais sobre a enerxía, axudas sectoriais para profesionais e un reforzo do escudo social; o seu custo estimado ascende a 5.000 millones de euros e busca conter a inflación nos próximos meses.
Que inclúe o paquete e como se aplicará
Entre as medidas máis inmediatas figura a rebaixa temporal do imposto sobre o valor engadido aplicado aos combustibles, á electricidade e ao gas, que pasará de 21% a 10%. Ademais, o Goberno decidiu reducir o imposto especial sobre hidrocarburos ao mínimo permitido pola Unión Europea e suspender o gravame do 7% sobre a produción eléctrica. O imposto especial da electricidade rebaixarase desde o actual 5,11% ata o 0,5%, co obxectivo de aliviar a factura doméstica e a das empresas máis intensivas no consumo.
As rebaixas fiscais estarán vixentes, en principio, ata o 30 de xuño, aínda que o Goberno prevé a posibilidade de desactivalas con un mes de antelación se a evolución dos prezos o permite. Ademais, conxelarase o prezo máximo da bombona de butano e propano, unha medida pensada para protexer os fogares rurais e os colectivos con uso alternativo de combustibles, algo de especial interese en comarcas galegas onde a leña e o pellet seguen sendo habituais.
O Goberno descarta por agora a réplica dos descontos xeneralizados de 20 céntimos por litro aplicados na crise anterior, pero mantén axudas específicas para profesionais: transportistas, agricultores, gandeiros e a frota pesqueira recibirán un desconto de 20 céntimos por litro, e habilitaranse axudas equivalentes para a compra de fertilizantes. Esa medida foi celebrada entre os sectores galegos máis dependentes do carburante, como o transporte de mercadorías por estrada e a pesca de baixura con base en portos como Vigo e Marín.
Paralelamente, o Goberno reforzou as ferramentas de supervisión: a Comisión Nacional de los Mercados e a Competencia (CNMC) verá ampliadas as súas competencias para vixiar márxenes e sancionar comportamentos oportunistas, sobre todo en empresas enerxéticas e distribuidoras de carburantes. O presidente do Goberno, Pedro Sánchez, deixouno claro: non se tolerará que as axudas públicas ou o contexto de crise sirvan para incrementos “desproporcionados” de beneficios.
“Non permitiremos que as empresas se aproveiten desta crise e das axudas para enriquecerse”, afirmou o presidente tras a reunión do Consello.
Antecedentes: tensións internas e a esixencia de Sumar
A aprobación do paquete non estivo exenta de tensións entre os socios da coalición. O real decreto fracturouse en dous textos para incorporar as demandas de Sumar, que presionou para incluír medidas sobre vivenda —alugueres e políticas locais— no mesmo paquete de resposta á crise. O resultado é unha mestura de medidas coyunturais e reformas estruturais que buscan tanto alivio inmediato como impulso á transición enerxética.
Historicamente, Galicia sufriu as oscilacións dos prezos da enerxía e dos combustibles con especial virulencia: a estrutura produtiva, con forte presenza de pemes, o sector agroganadeiro e unha frota pesqueira numerosa, fai que calquera suba repercuta con rapidez nos custos. Cabe lembrar episodios recentes de protestas do transporte e das confrarías polo encarecemento do gasóleo; por iso boa parte do paquete está destinada a amortecer
