Goberno e os reguladores decidiron apertar o cerco sobre o sector dos carburantes. A partir deste domingo, os operadores con capacidade de refino e as estacións de servizo estarán obrigados a remitir semanalmente á CNMC os seus custos de adquisición e os prezos de venda ao público durante un período inicial de tres meses. Negarse a facilitar eses datos poderá ser sancionado con multas de ata seis millóns de euros, segundo o real decreto publicado no BOE.

Que obriga a norma e como se exercerá a vixilancia

A norma faculta á Comisión Nacional dos Mercados e da Competencia para requirir «os datos que resulten necesarios» a refinerías, mayoristas e estacións de servizo, tanto integradas en redes comerciais como independentes. Entre a información solicitada figuran prezos, volumes de venda e custos de adquisición, ademais de calquera outro dato relevante para analizar a marcha do mercado e detectar posibles prácticas abusivas.

O recadado pola CNMC trasladarase, á súa vez, aos ministerios competentes —Economía, Facenda, Transición Ecolóxica e Consumo— para comprobar que a rebaixa fiscal aprobada se traslada ao surtidor. O real decreto establece como obxectivo explícito que a redución do IVA do 21 % ao 10 % e a diminución do imposto sobre hidrocarburos ata o mínimo permitido pola UE se apliquen de forma inmediata e non queden en meros axustes contables nos balances empresariais.

Considerase infracción grave non atender eses requirimentos de información, e a lei establece sancións de ata seis millóns para quen se neguen a colaborar. Ademais, a CNMC prepara un estudo público sobre a distribución e comercialización de carburantes, con foco na evolución de prezos, marxes e o grao de competencia efectiva no actual entorno internacional.

«para que se persiga e se castigue con dureza ás empresas que aproveitan a crise e as axudas do Estado para enriquecerse»

Esas palabras, recollidas no propio texto legal, pretenden dar unha dimensión exemplarizante á intervención. Segundo fontes próximas á negociación, o Executivo busca coa medida unha dobre finalidade: frear incrementos inxustificados e recuperar a confianza cidadá, moi danada tras episodios de subas que non sempre pareceron razoadas.

O detonante: a escalada de prezos tras a crise en Oriente Medio

A norma responde a un repunte rápido e pronunciado dos prezos nos surtidores tras a escalada de tensión entre Israel e Irán a finais de febreiro. Desde o 28 de febreiro o diésel subiu aproximadamente un 31 % —uns 44,8 céntimos por litro—, e a gasolina arredor dun 19 % —pouco máis de 28 céntimos por litro—. En algunhas grandes cadeas xa se superan os dous euros por litro de diésel, o que colocou o carburante no epicentro da preocupación económica.

España figura entre os países da UE que máis notaron esa subida, só por detrás de Chequia, a pesar de que a nosa dependencia do gasóleo procedente da zona en conflito é relativamente menor. O barril de cru volveu a superar os 110 dólares, e as empresas trasladaron con rapidez boa parte desa subida ao consumidor, valéndose en moitos casos de inventarios previos á crise para xustificar as variacións.

En Galicia, a subida é especialmente sensible. O custo do carburante impacta de forma directa no sector pesqueiro da ría de Arousa, nas flotas de baixura do Cantábrico e no transporte por estrada que vertebra o i