Boletín Oficial do Estado (BOE) colgou este sábado os acordos do Consello de Ministros extraordinario que aprobou un plan anticrise dotado con 5.000 millóns para mitigar o impacto económico da guerra no Oriente Medio. As medidas —rebaxas no IVE, reducións de impostos especiais, axudas directas e liñas de crédito— terán eficacia a partir deste domingo e, segundo o presidente, estarán vixentes «o tempo que sexa necesario».
Que cambia de inmediato: impostos, descontos e axudas directas
A batería de medidas recolle unha rebaixa xeneralizada de tipos que afecta á electricidade, o gas e os carburantes. En concreto, o IVE da luz pasará do tipo xeral do 21% ao reducido do 10%, mentres que se suspende de forma temporal o imposto á xeración eléctrica —actualmente en torno ao 7%— e redúcese a parte fixa que pagan os consumidores, que baixa do 5,11% até o 0,5%. É unha combinación de medidas pensada para cortar de raíz os elementos fiscais que empuxaron ao alza as facturas nos últimos trimestres.
En canto ao gas doméstico, o Executivo rebaixou do 21% ao 10% o IVE na venda de bombonas de butano e propano. Para os carburantes, a rebaixa do IVE do 21% ao 10% compleméntase cunha reducción do imposto de hidrocarburos ata o mínimo permitido pola Unión Europea, unha fórmula que o Goberno calcula que se traducirá nunha redución efectiva de ata 30 céntimos por litro e un aforro medio de arredor de 20 euros por depósito nun vehículo convencional.
O paquete inclúe tamén medidas sociais: o bono social eléctrico amplía os seus descontos para colectivos vulnerables (ata o 42,5%) e para vulnerables severos (ata o 57,5%) ata final de ano, e a axuda mínima elévase a 50 euros. Ademais, establécese unha axuda directa: un apoio de 20 céntimos por litro para transportistas, agricultores, gandeiros e pescadores, xunto con liñas de axuda equivalentes para facilitar o acceso ao combustible e aos insumos básicos do sector primario.
«Estarán vixentes o tempo que sexa necesario», afirmou o presidente do Goberno tras o Consello de Ministros.
Antecedentes e contornos políticos: a urxencia e a falta de maioría
Trátase dun paquete deseñado coa lóxica de emerxencia que xa se viu en crises anteriores: mestura de medidas fiscais temporais, alivios directos para colectivos e estímulos á inversión. Cómpre lembrar que non é a primeira vez que o Executivo recorre a un real decreto-lei para despregar medidas económicas con rapidez; a novidade agora é o alcance combinado cara á enerxía e o apoio directo ao sector primario e ao transporte.
Non obstante, hai nubarróns políticos. O BOE publica, ademais, outro decreto cunha conxelación temporal dos prezos do aluguer, un instrumento que o Goberno recoñeceu que non conta por agora cunha maioría parlamentaria suficiente para convalidalo. Segundo fontes achegadas ao Executivo, a apelación á «responsabilidade» dos grupos parlamentarios será unha das liñas de traballo nos próximos días, á falta de confirmación oficial sobre que apoios concretos se lograran no Congreso.
A necesidade de aprobar medidas con inmediatez explica a fórmula elixida, pero tamén suscita dúbidas sobre a súa sostibilidade orzamentaria e sobre as posibles fugas de axuda a actores intermedios. Nese sentido, o paquete incorpora mecanismos de control: outorgaranse novas competencias á Comisión Nacional dos Mercados e da Competencia (CNMC) para investigar e sancionar a quen «utilice as axudas para enriquecerse», un xesto claro cara aos problemas detectados en rescates e subvencións pasadas.
