Fachada do edificio principal do centro oceanográfico de Vigo, este venres / Alba Villar
O centro oceanográfico vigués do Instituto Español de Oceanografía (IEO) acadou o pasado ano o maior cadro de persoal da súa historia, con 197 traballadores técnicos especializados, de investigación, xestión e en período de formación.
É un complexo de referencia global no ámbito científico, como demostrou no pasado coa transferencia de tecnoloxía no cultivo de rodaballos ou cherna ou, só en 2025, coa identificación do parasito Kudoa thyrsites, que afecta á sardiña europea, ou a investigación que vinculou a parálise de gaivotas ao botulismo.
Problemas estruturais e de seguridade
Unha colleita de resultados que non se corresponde coa calidade das súas instalacións, como desvelou FARO en distintas informacións: levan coa Inspección Técnica de Edificios (ITE) suspendida desde 2014, o edificio principal sofre «danos graves e severos» nos ancoraxes da fachada e a nave de cultivos —ou módulo de experiencias biolóxicas— é «insegura» e obriga a utilizar casco desde o mes de outubro de 2022.
«Caen cachotes e todo cheira a formol», denunciou o persoal.
Proxectos de rehabilitación e atrasos
O Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC), entidade á que está adscrito o IEO, puxo en marcha un ambicioso proxecto de rehabilitación e reconstrución valorado en case 10 millóns de euros.
Licitou primeiro os «servizos de arquitectura e redacción de proxecto […] para as obras de rehabilitación do edificio principal», un contrato formalizado o 4 de setembro de 2024 á empresa López e Noya por algo máis de 142.000 euros.
Distintas imaxes do estado actual do Centro Oceanográfico de Vigo, en Cabo Estai / LG
Seguiulle o contrato para a «adxudicación dos servizos de arquitectura, redacción do proxecto de derrubo […] das obras do novo edificio de cultivos», resolto en abril do ano pasado coa firma técnica Hijona Ravski a cambio de 110.000 euros.
Pero, a pesar de que o Concello autorizou xa en outubro o derrubo da sala de cultivos, todo continúa igual en Cabo Estai.
E tamén nos locais de Beiramar asignados pola Autoridade Portuaria de Vigo en réxime de concesión —adxudicada hai un ano xa, o 21 de marzo de 2025, por un período de dúas décadas—, onde se terán que desprazar empregados do IEO durante os traballos de remodelación.
Informes técnicos e situación de emerxencia
Aínda que o edificio principal presenta un «incumprimento legal que afecta ao benestar, habitabilidade e salubridade do usuario», é a nave de cultivos a que presenta un estado máis preocupante.
Ou, directamente, e como zanxaron técnicos en informes oficiais, «insegura». Un exame realizado en 2023 polos arquitectos Jorge Aragón Fitera e Raquel González Nóvoa (CK Estructuras), realizado a petición do propio IEO, instou «encarecidamente» á súa evacuación.
«O estado estrutural da nave do edificio de cultivos clasifícase como potencialmente perigoso e certifícase unha Situación Insegura», di o documento.
«Para a nave que alberga os tanques –prosegue–, aconséllanse encarecidamente as seguintes actuacións urxentes: restrición ao mínimo do uso laboral, enfocado exclusivamente ao cesamento de actividade e previsión de desaloxo completo para a súa pronta demolición».
Falta de mantemento e futuro do complexo
Tamén o informe suspendido da ITE de 2014 é esclarecedor. Describe nesta mesma nave de cultivos unha «intensa corrosión» nas armaduras de «múltiples piares».
Un desgaste tan intenso que, engade, «prodúcese o desprendemento do recubrimento ao mínimo esforzo de presión».
É nesta mesma edificación, na que se producen «desprendementos parciais nos nervios dos forxados horizontais», onde os investigadores do IEO acadaron fitos mundiais como os descritos do rodaballo ou a cherna.
O complexo do IEO de Cabo Estai completouse no ano 1986, con Rafael Robles Pariente como director, pero a falta de mantemento e de dotación orzamentaria para realizar melloras foron danando a súa estrutura coma a couza.
Para o edificio principal o CSIC reservou unha partida de 4,5 millóns de euros, e outros 5,2 millóns para a demolición da planta de cultivos e construción dunha nova.
As obras durarán 18 meses. Cando comecen.
