O Instituto Español de Oceanografía (IEO) documentou a presenza de dous exemplares de peixe globo potencialmente tóxicos en augas do sur de Galicia, un capturado fronte á Costa da Vela en 2021 e outro localizado en 2025 na Ría de Pontevedra, preto de Cangas. Os análisis preliminares do IEO apuntan á identificación de dúas especies pouco frecuentes na zona, asociadas á familia dos tetradontiformes. Os investigadores atribúen estes achados, en parte, ao quentamento do océano e á progresiva tropicalización dos ecosistemas mariños. As notificacións buscan alertar pescadores e consumidores ante o risco potencial que entraña a inxestión de exemplares descoñecidos.
O primeiro exemplar identificouse como Sphoeroides pachygaster, coñecido habitualmente como tamboril verde, mentres que o segundo corresponde a Ephippion guttifer, ou tamboril de terra. As identificacións baseáronse en análises morfolóxicas, documentación fotográfica e en códigos de barras de ADN realizados polo propio IEO. Na investigación participaron, ademais, o Grupo para o Estudo do Medio Mariño (GEMM), o Aquarium Finisterrae de A Coruña e a Universidade de Vigo, o que permitiu contrastar as probas e axustar a determinación taxonómica. Trátase de especies raras en augas galegas, polo que o seu rexistro suscitou interese científico rexional.
Segundo explican os técnicos do IEO, o exemplar recollido en 2021 fronte á Costa da Vela é o primeiro rexistro documentado de tamboril verde en augas de Galicia, mentres que o avistamento de 2025 na Ría de Pontevedra constitúe o segundo rexistro coñecido de tamboril de terra na comunidade. Ambos achados foron incorporados ás bases de datos do instituto e servirán para elaborar mapas de distribución máis precisos. A documentación fotográfica e as mostras xenéticas quedan á disposición da comunidade científica para futuras verificacións e para estudos comparativos.
A importancia destes rexistros acentúase polo carácter potencialmente tóxico de moitos tetradontiformes: varias especies de peixe globo acumulan tetrodotoxina, unha neurotoxina que pode resultar mortal para o ser humano. O IEO advirte sobre o risco de consumir exemplares non identificados e recomenda a pescadores artesanais e recreativos que eviten manipular ou preparar especies descoñecidas ata que sexan analizadas. Polo momento non hai constancia de intoxicacións na zona relacionadas con estes dous exemplares, pero os científicos subliñan a necesidade de extrema precaución.
Os investigadores do IEO vinculan o aumento de rexistros de especies subtropicais en augas españolas co quentamento das temperaturas mariñas e os cambios nas correntes, un fenómeno que nos últimos anos favoreceu a chegada e asentamento de organismos fóra das súas áreas habituais. Estes procesos, denominados nalgúns casos como tropicalización, están a modificar as comunidades mariñas e plantexan retos á xestión pesqueira e á saúde pública. O instituto recalca que a diversidade detectada en España aumentou e que a monitorización continuada é clave para entender a magnitude e as consecuencias destes desprazamentos.
A coordinación entre institucións foi crucial para validar os achados: a combinación de métodos clásicos de taxonomía, a documentación visual e as técnicas xenéticas permitiu unha identificación preliminar robusta. Os técnicos sinalan que, a pesares diso, quedan pendentes estudos complementarios para determinar a orixe dos individuos, o seu estado de saúde e a súa capacidade para reproducirse en augas galegas. Así mesmo, advirten da necesidade de ampliar a mostraxe e de implicar flotas e redes de observación cidadá para detectar con rapidez outras posibles chegadas.
No ámbito local, a detección destes peixes globo abre un debate sobre a xestión de emerxencias sanitarias e a comunicación ao sector pesqueiro e á cidadanía en municipios como Cangas. As autoridades sanitarias e marítimas poderían establecer protocolos de resposta, que inclúan a identificación e retirada de exemplares perigosos e campañas informativas para evitar o seu consumo. Mentres tanto, o IEO seguirá documentando e analizando a presenza de especies non habituais en Galicia, nun contexto de cambio climático que promete seguir transformando o rostro do litoral atlántico.
