O Instituto Español de Oceanografía (IEO) documentou dous exemplares de peixes globo en augas de Galicia —un fronte á Costa da Vela en 2021 e outro na ría de Pontevedra en 2025—, achados que os investigadores vinculan ao quecemento dos océanos e á progresiva «tropicalización» do ecosistema mariño. Os exemplares, identificados preliminarmente mediante análises morfolóxicas, fotografías e códigos de barras de ADN, pertencen a dúas especies moi pouco habituais nestas latitudes e plantexan a necesidade de intensificar a vixilancia científica e de seguridade alimentaria.
O primeiro dos exemplares, capturado en 2021 polo cerqueiro con base en Bueu, foi identificado como Sphoeroides pachygaster, coñecido comúnmente como tamboril verde. O segundo, localizado en 2025 na ría de Pontevedra, corresponde a Ephippion guttifer, o tamboril de terra; as análises indican que se trataba dunha femia en fase de posta. Ambos rexistros foron confirmados de forma preliminar polo IEO en cooperación co Grupo para o Estudo do Medio Mariño (GEMM), o Aquarium Finisterrae e a Universidade de Vigo.
Os peixes descubertos pertencen á orde Tetraodontiformes, un liñaxe vinculado evolutivamente con especies como o peixe lúa e o peixe ballesta que adoita asociarse a hábitats máis cálidos e de arrecife. A súa aparición en augas galegas, lonxe da súa distribución habitual, é interpretada polos científicos como un sinal do desprazamento de especies marinas cara ao norte a medida que aumentan as temperaturas superficiais do mar. Estas observacións forman parte dun patrón máis amplo de cambios na fauna mariña española.
O equipo do IEO apoiou a identificación con métodos de xenética molecular e revisión morfolóxica, e subliña que se trata do primeiro rexistro documentado de tamboril verde e do segundo de tamboril de terra en Galicia. Os investigadores recolleron material fotográfico e mostras que permiten coteixar as características e contrastalas con bases de datos de ADN, un procedemento clave para diferenciar estas especies doutras similares e para rastrexar o seu posible asentamento no litoral.
Os científicos advirten tamén sobre o risco que certas especies de peixes globo poden supoñer para a saúde humana. Variantes destes peixes acumulan tetrodotoxina, unha neurotoxina natural de gran potencia, e o equipo do IEO levou a cabo unha revisión sobre a presenza de tetrodotoxinas e toxinas paralizantes nas especies estudadas. Aínda que na actualidade en España o risco de intoxicación considérase baixo, en parte porque ningunha destas especies se comercializa e a súa comercialización está prohibida na UE, o aumento de rexistros obriga a intensificar o control.
Rafael Bañón, investigador do Centro Oceanográfico de Vigo do IEO e primeiro autor do estudo, recalca que coñecer a composición e a distribución destas especies resulta fundamental para a súa detección precoz. Segundo Bañón, dispoñer de información sobre a toxicidade potencial e a bioloxía das especies permite lanzar alertas á poboación e aos operadores pesqueiros, evitando así incidentes de seguridade alimentaria que poderían ter consecuencias graves.
Ademais da identificación, os investigadores destacan a importancia de ampliar as redes de seguimento e de formar a mariñeiros e os pescadores para que informen de capturas inusuais. A colaboración con institucións locais como o Aquarium Finisterrae e a Universidade de Vigo facilitou a análise multidisciplinar, que combina observación de campo, estudos xenéticos e unha revisión bibliográfica sobre toxinas mariñas pouco estudadas en augas europeas.
O achado destes dous exemplares súmase a outras evidencias de cambios biogeográficos no Atlántico nordeste e confirma a necesidade de adaptar as políticas de vixilancia mariña ao novo contexto climático. Os expertos insisten en que, aínda que a presenza illada de individuos non implica aínda a colonización, a tendencia ao incremento de especies termófilas no litoral obriga a manter unha monitorización continuada para protexer tanto a biodiversidade coma a seguridade dos consumidores.
