O mar non perdoa: 209.000 quilos, un golpe ao corazón da ameixa

As lonxas galegas rexistraron apenas 209.000 quilos de ameixa e berberecho comercializados no que vai de ano. Unha cifra que non reflicte só unha mala tempada, senón o rastro dunha tormenta perfecta: climática, económica e social. O litoral, castigado por borrascas sucesivas, semella ter tragado non só os moluscos, senón tamén a tranquilidade de quen vive deles.

Quen pasea polo peirao de Ribeira estes días non ve as cestas amoreadas, nin o ir e vir das embarcacións co dobre fondo cheo de cuncha. Só queda o eco de motores que xa non arrancan. En Ares, en Carballo, en Vilagarcía, os postos baleiros nas poxas falan dunha ausencia que doe. Non é só un dato frío. É o son dun sector que se tambalea.

O inverno que non rematou

As borrascas de xaneiro e febreiro non foron excepcionais pola súa forza, senón pola súa persistencia. Ondada continua, salinidade alterada, fondos removidos. O hábitat natural de ameixa e berberecho, devastado. Os mexillóns, en bateas máis resistentes, aguantaron en parte. Pero os moluscos de fondo, eses que medran entre area e lama, non tiveron refuxio. As marismas de Noia, antes cheas de actividade, agora amosan vetas de lama exposta, coma feridas abertas.

Un responsable do sector, con décadas de redes nas mans, resúmeo sen dramatismo: “Non hai ameixa porque non hai sitio onde medre”. As sementes que se sementan tardan entre 18 e 24 meses en estar listas para a recollida. E sementar hoxe, en solos inestables, é tirar cartos. “Non se trata de agardar a que pase o temporal. Trátase de agardar a que o ecosistema volva estabilizarse. E iso non se mide en semanas, senón en anos.”

O dato é claro: 209.000 quilos é menos dunha terceira parte do habitual neste período. Noutras tempadas, só Ribeira superaba esa cifra nun mes. Agora, o total acumulado en varias lonxas non chega nin á metade do mínimo esperado. A cifra fala por si soa.

A economía do baleiro

Detrás de cada quilo que non se vende hai familias que reducen a calefacción, que aprazan reparacións, que deixan de contratar axuda ocasional. As embarcacións pequenas, as de baixura, son as máis afectadas. Non poden desprazarse a outras zonas de pesca. O seu radio de acción está limitado pola propia natureza do seu traballo. E sen ameixa, non hai xornal.

No mercado, o prezo do berberecho disparouse. Pero non porque haxa escaseza artificial, senón porque hai menos oferta real. Un comerciante de Santiago admite que xa non abastece a todos os seus clientes habituais. “Teño que escoller a quen sirvo. E non é por gañar máis, é porque non hai de onde sacar.”

Non é menor o dato: o 70 % dos traballadores vencellados á extracción de molusco en ribeiras están en situación de interinidade laboral. Sen capturas, sen ingresos. E sen acceso claro a axudas directas, porque moitas destas actividades realízanse baixo figuras económicas informais ou pequenas cooperativas que non encaixan nos moldes burocráticos das liñas de emerxencia.

Que pasa co mar agora?

As administracións locais pediron declarar a situación de emerxencia. Pero o camiño é lento. As avaliacións técnicas, as reunións entre consellerías, os informes de impacto ambiental. Mentres tanto, o mar segue movido. As mareas altas de primavera non axudan á reposición de fondos. E as análises do Instituto Oceanográfico indican que a recuperación natural do ecosistema podería levar entre tres e cinco anos, no mellor dos escenarios.