O marisqueo galego toca fondo: a crise máis dura do século

As lonxas galegas viven días amargos. O marisqueo, un dos oficios máis antigos e emblemáticos da costa, atravesa a que moitos consideran a peor crise do século. As capturas desplomáronse e centos de familias ven perigar o seu modo de vida. Nin a ría de Arousa, nin O Burgo, nin a costa de Lugo se libran da tormenta.

Caída histórica de capturas e facturación

Abonda con repasar os números que chegan dende as confrarías para entender a magnitude do problema. Nalgúns lugares, a recollida de ameixa fina e babosa caeu máis dun 80% respecto aos anos de bonanza. Un alto cargo municipal da zona do Salnés recoñece que a situación “non ten precedentes en décadas”. Hai apenas cinco anos, na lonxa de Cambados subastábanse ata 15.000 quilos de bivalvos nun só día. Agora, acadar os 2.000 xa parece unha fazaña.

A cifra fala por si soa: o valor das vendas nas principais rías retrocedeu ata niveis de hai máis de vinte anos. Os ingresos de quen depende do mar encolleron igual ca as mareas. E o descenso non se limita á cantidade. Os prezos, aínda que subiron nalgúns tramos, non compensan o desplome da oferta. O resultado é demoledor para moitas economías familiares.

Un cóctel de causas: clima, contaminación e burocracia

Por que agora? Quen camiña polo peirao de Carril escoita as mesmas queixas: os bancos marisqueiros non se recuperan, a auga está cada vez máis quente e as chuvias arrastran contaminantes á ría. Un técnico da Consellería do Mar recoñece que o inverno foi especialmente duro, pero tampouco esquece que a presión sobre o recurso é insostible dende hai tempo.

Ninguén ignora que a contaminación por vertidos urbanos e agrícolas segue a ser o inimigo silencioso. A mortaldade de ameixa en zonas como Noia ou Redondela acadou cotas preocupantes. Demasiado tempo sen unha solución de fondo. Ademais, os mariscadores denuncian a lentitude da administración á hora de autorizar repoboacións ou actuar en episodios críticos. “O papeleo afóganos case tanto coma a falta de produto”, lamenta unha mariscadora veterana.

Tampouco é menor o dato da idade media de quen traballa a pé de ría. A maioría supera os 50 anos. A falta de relevo xeracional súmase ao resto de problemas e ameaza con deixar sen mans expertas as zonas de produción.

Unha rede de vilas en vilo

Recorrendo a costa, o impacto social é palpable. Na pequena localidade de Arcade, onde a ameixa é case relixión, os bares xa notan menos movemento. En Ferrol, os distribuidores advirten que a escaseza trasládase ao consumidor: “Antes abasteciamos a restaurantes de toda a provincia, agora apenas cubrimos o local”, explica un responsable do sector.

As confrarías, pola súa banda, reclaman axudas urxentes e un plan de rescate. Poucas veces se escoitou tanto pesimismo entre os patróns maiores. O medo a que o marisqueo deixe de ser viable xa non é unha esaxeración, senón unha posibilidade real. Por se fose pouco, a competencia do produto foráneo, máis barato pero de menor calidade, agrava a ferida e dificulta a recuperación das vendas.

Un símbolo cultural en risco

Convén lembrar que o marisqueo non é só economía. Forma parte do ADN de Galicia. As imaxes de mulleres recollendo ameixas ao amencer, o murmurio nas poxas da lonxa, a tradición transmitida de nais a fillas. Todo iso está en xogo. Non pode pasar desapercibido o papel das confrarías na cohesión das vilas costeiras nin o peso do sector na gastronomía galega, motor do turismo en festas como a Festa da Ameixa de Carril ou a do Berberecho en Foz.