O modelo cooperativo gaña protagonismo na vivenda protexida galega

Un xiro cara á autoxestión no acceso a vivenda asequible

A vivenda protexida en Galicia está a experimentar un cambio significativo: a xestión de novas promocións públicas recae cada vez máis en entidades cooperativas especializadas. Este fenómeno, lonxe de ser anecdótico, reflicte unha tendencia que gaña forza en múltiples concellos, onde as necesidades de acceso a fogares dignos e asequibles seguen sendo un dos retos sociais máis acuciantes.

As cooperativas, motor da vivenda social

O papel das cooperativas na promoción e xestión de vivendas leva anos consolidándose na comunidade, amosando unha alternativa aos modelos tradicionais de adxudicación e construción. As experiencias previas en distintas zonas urbanas e periurbanas demostraron que estas entidades, formadas polos propios futuros residentes, poden traducirse en procesos máis participativos e, nalgúns casos, en condicións económicas máis favorables.

A recente decisión municipal de confiar a xestión de novas promocións de vivenda protexida en A Rabadeira a unha entidade con experiencia en desenvolvementos cooperativos noutros núcleos próximos subliña a confianza institucional neste tipo de solucións. Para os responsables municipais, o atractivo reside na capacidade das cooperativas para implicar activamente aos adxudicatarios, reducir custos intermedios e garantir unha maior transparencia nos procesos.

Implicacións para o tecido social local

Nunha comarca onde a presión inmobiliaria e os prezos á alza dificultan o acceso á vivenda, a aposta pola autoxestión cooperativa abre novas oportunidades para familias e persoas mozas. Os futuros residentes non só optan a un fogar, senón que participan desde o inicio nas decisións colectivas sobre a promoción, a distribución das vivendas e os servizos comúns.

Este modelo implica tamén retos: esixe implicación, consenso e certa formación en xestión colectiva. Porén, a experiencia demostra que, alí onde se implantou, as comunidades resultantes adoitan ser máis cohesionadas e resilientes ante os vaivéns do mercado.

O debate sobre o papel da administración

Non son poucos os que se preguntan se a colaboración entre concellos e cooperativas debe converterse na norma para a vivenda protexida. O modelo permite ás administracións delegar boa parte do proceso, o que axiliza os prazos e, a miúdo, reduce a carga burocrática. Pero tamén require un seguimento próximo para garantir os criterios de acceso social e a calidade na execución.

Ata que punto deberían outras administracións replicar esta fórmula? Que riscos existen de exclusión ou de falta de control público sobre promocións de relevancia estratéxica?

Mentres algúns responsables públicos insisten na necesidade de estender este sistema, outros avogan pola cautela, lembrando que a vivenda é un dereito básico e debe manterse baixo forte tutela institucional.

Contexto: a vivenda protexida en Galicia e en España

A cuestión da vivenda protexida non é exclusiva desta comarca. No conxunto de Galicia e do Estado, a falta de solo e os elevados prezos de mercado reactivaron o interese por fórmulas cooperativas, especialmente entre sectores de poboación excluídos da oferta tradicional.

Noutras comunidades autónomas, a autoxestión a través de cooperativas e fundacións permitiu desenvolver barrios enteiros, con resultados desiguais pero, en xeral, facilitando o acceso a quen máis o precisa. O desafío, como sinalan os expertos en urbanismo social, é garantir a sustentabilidade, a integración urbana e a equidade na adxudicación.