En España, a figura paterna deixou de ser unicamente o sostén económico e converteuse nun axente activo da crianza nas últimas décadas. Este cambio, impulsado desde finais dos anos oitenta pola incorporación masiva das mulleres ao mercado laboral e pola transformación dos valores sociais, faise visible no Día do Pai, o 19 de marzo de 2026. En Galicia e no resto do país, os homes participan máis nos coidados cotiáns, aínda que persisten desigualdades na xestión do fogar e en responsabilidades familiares clave.

O proceso de modificación do rol paterno non foi inmediato, senón gradual e ligado a profundas transformacións sociais. Segundo o sociólogo José Durán, da Universidad de Vigo, a maior presenza feminina no emprego e o relevo xeracional favoreceron unha paternidade máis próxima e emocional. Ese tránsito desprazou a imaxe do pai ausente dedicado só ao traballo cara a outro máis implicado na vida familiar.

Na práctica, a implicación masculina tradúcese en tarefas cotiás: dar de comer ao bebé, mudar os cueiros ou atender enfermidades leves. Con todo, os estudos citados por Durán amosan que as mulleres seguen asumindo a maior parte da organización doméstica, a planificación de horarios e as xestións relacionadas coa escola.

Un cambio cultural con límites

«O pai xa non só leva o sustento á casa; hoxe participa, sente e educa xunto cos seus fillos»

O sociólogo subliña que o novo modelo non elimina as tensións. A maior proximidade emocional esixe redefinir a autoridade parental e a maneira en que se transmiten normas e hábitos. En moitas familias conviven o afecto e a necesidade de impor límites claros, unha combinación que non sempre resulta sinxela.

«Sen afecto non se pode educar, pero só con afecto tampouco; fan falta regras claras que guíen aos fillos»

As xeracións que hoxe son pais adoitan ter máis formación académica que as anteriores e valoran a realización persoal e a procura da felicidade individual. Esa prioridade polo desenvolvemento persoal modifica as metas educativas transmitidas aos fillos, pero tamén provoca inseguridade á hora de tomar decisións sobre a crianza.

Relatos cotiáns: pais que asumen o cambio

Un exemplo práctico é o de Pedro Pérez, de Ourense, fisioterapeuta e pai de dúas fillas, de 5 e 2 anos. Traballa por conta propia e recoñece que a chegada das súas fillas obrigouno a reorganizar horarios e responsabilidades. Participa activamente nas rutinas cotiás e procura un equilibrio entre traballo e familia.

«Non existe un manual único para facelo ben; cada familia actúa segundo os seus valores e circunstancias»

Pérez representa a un perfil crecente de homes que asumen tarefas de coidado por convicción e por necesidade. Aínda así, admite que, no seu entorno, as decisións sobre a educación ou a loxística do fogar recaen con maior frecuencia nas nais, o que evidencia que a corresponsabilidade aínda non é plena.

A maior implicación paterna tamén transformou a relación afectiva entre pais e fillos. A presenza cotiá favorece vínculos máis estreitos e unha maior comunicación, pero plantea o reto de combinar afecto con normas consistentes para o desenvolvemento dos menores.

No plano público, este cambio esixe políticas e medidas que faciliten a implicación masculina sen penalizar a carreira profesional. Medidas como permisos de paternidade máis amplos e flexíbeis, horarios laborais adaptables e servizos de conciliación accesibles considéranse claves para que a corresponsabilidade se normalice.

Ademais, a transformación cultural precisa de modelos masculinos visibles que normalicen o coidado e de campañas educativas que fomenten a corresponsabilidade desde a escola e os medios. Sen eses elementos, a evolución será parcial e desigual entre rexións e niveis socioeconómicos.

En suma, o pai actual en España e en Galicia avanzou desde o papel de provedor cara a unha presenza máis activa e emocional na crianza. Non obstante, a igualdade real nas tarefas e decisións domésticas segue a ser unha asignatura pendente que reclama cambios estruturais e culturais para consolidar unha paternidade plenamente corresponsable.