O papel dos clústeres turísticos na xestión de infraestruturas públicas

A influencia crecente das entidades sectoriais na toma de decisións

Nos últimos anos, a presenza de agrupacións empresariais na xestión e orientación de políticas públicas foi en aumento en Galicia. A colaboración entre a administración e os clústeres sectoriais, especialmente no ámbito turístico, suscita interrogantes sobre o seu impacto real en infraestruturas estratéxicas como os aeroportos ou o modelo de mobilidade rexional. Estas entidades, concibidas inicialmente como plataformas de cooperación e promoción de destinos, pasaron a ser actores cun peso notable no deseño de estratexias a longo prazo.

Convenios públicos e participación nas políticas turísticas

A partir de 2014, a sinatura de sucesivos convenios entre clústeres turísticos e administracións autonómicas marcou unha tendencia na que se lles encarga a execución de programas e campañas de promoción para toda Galicia. A asignación de recursos públicos, que superou os catorce millóns de euros na última década, reflicte a confianza institucional nestes axentes para dinamizar o sector e posicionar a rexión nos mercados nacionais e internacionais.

Porén, esta fórmula de colaboración público-privada esperta dúbidas sobre a transparencia e a fiscalización dos fondos, así como sobre a verdadeira representatividade destes clústeres. Ata que punto a súa capacidade de decisión responde aos intereses xerais ou aos dunha parte do sector? A posibilidade de subcontratar servizos na súa totalidade, recollida en moitas encomendas, abre a porta a que parte do diñeiro público beneficie a terceiros sen os mesmos requisitos de control que a administración directa.

O debate sobre a planificación aeroportuaria e o interese público

Un dos puntos máis delicados na intervención dos clústeres turísticos está relacionado coas súas propostas sobre o futuro de infraestruturas como o aeroporto de Vigo. As suxestións para limitar a súa operativa, co argumento de optimizar o tráfico aéreo entre as terminais galegas, xeraron controversia entre usuarios, operadores e responsables locais. Neste sentido, non é menor o feito de que estas entidades xestionasen importantes partidas de diñeiro público durante os últimos anos, consolidando así unha posición de interlocutor privilexiado ante a Xunta e outros organismos.

A cuestión central é se o deseño da conectividade aérea galega debe quedar influído, en maior ou menor medida, por organizacións que, aínda que sen ánimo de lucro, agrupan intereses empresariais específicos. A planificación de infraestruturas críticas, como os aeroportos, debería responder a criterios de cohesión territorial, sustentabilidade e beneficio social, máis alá da lóxica empresarial ou de promoción turística.

Precedentes e comparacións en España

O modelo galego non é unha excepción no panorama nacional. Varias comunidades autónomas optaron por fórmulas semellantes, confiando en clústeres sectoriais para a execución de políticas de promoción e xestión turística. Porén, a experiencia demostra que a concentración de recursos e de poder de decisión en mans de entidades privadas pode xerar tensións cando se trata de infraestruturas financiadas con diñeiro público. O debate sobre a representatividade, a fiscalización e a orientación dos fondos segue aberto en foros profesionais e entre a cidadanía.

Casos recentes noutras rexións puxeron de manifesto a importancia de garantir un equilibrio entre a colaboración co sector e o control público efectivo. En ocasións, a falta de transparencia nos procesos de adxudicación e no reparto de axudas provocou reclamacións e revisións por parte de organismos de control.

Cara a onde vai o modelo de gobernanza turística?

A crecente profesionaliz