O Parlamento de Canarias pechou este xoves o terceiro Debate sobre o estado da nacionalidade canaria cun mandato claro ao Executivo: entablar as negociacións co Goberno central sobre o denominado “decreto Canarias”, reforzar e actualizar o Réxime Económico e Fiscal (REF) e reclamar máis recursos estatais para impulsar a vivenda pública e as infraestruturas esenciais. A sesión, celebrada en Las Palmas de Gran Canaria, deixou ademais a petición de manter o estatus de rexión ultraperiférica (RUP) no novo marco financeiro da Unión Europea e de avanzar na axenda autonómica. O obxectivo das resolucións é forzar ao Executivo autonómico a converter compromisos políticos en reclamacións concretas ante Madrid e Bruxelas.
En termos de votacións, a Cámara aprobou 67 das 184 propostas rexistradas polos distintos grupos tras o debate. Os partidos que sosteñen ao Goberno —Coalición Canaria (CC), Partido Popular (PP), Agrupación Socialista Gomera (ASG) e la Asociación de Cabildos Insulares (AHI)— sacaron adiante de xeito conxunto 46 iniciativas. Pola contra, as formacións da oposición presentaron 138 propostas —46 cada unha— e só 21 conseguiron o respaldo da maioría parlamentaria: catro do PSOE, trece de Nueva Canarias-Bloque Canarias (NC-Bc) e catro de Vox.
Entre as resolucións máis relevantes figura a esixencia de que a Comunidade Autónoma negocie co Estado o chamado “decreto Canarias” e avance no desenvolvemento da denominada axenda canaria, que inclúe medidas para compensar as desvantaxes derivadas da insularidade. Tamén se instou ao Executivo autonómico a blindar e modernizar o REF, unha reclamación que busca preservar as bonificacións fiscais e o marco de axudas que percibe o arquipélago en virtude da súa singularidade económica.
A Cámara pediu ademais que se aborden transferencias pendentes do Estatuto de Autonomía, con especial atención ás competencias sobre costas e á cogestión dos aeroportos. Os grupos reclamaron maior participación de Canarias na toma de decisións relativas aos espazos marítimos, á política migratoria, á enerxía e ás relacións exteriores no ámbito atlántico, demandas que os partidos interpretan como necesarias para protexer os intereses estratéxicos do arquipélago.
No plano social e económico, o Parlamento insistiu na necesidade de que o Estado aporte máis recursos para a construción de vivenda pública no arquipélago e no cumprimento dos convenios de obras hidráulicas, infraestruturas turísticas e centros educativos xa comprometidos. As resolucións inclúen tamén a petición de medidas fiscais como a deflactación do IRPF para paliar a perda de poder adquisitivo e unha maior financiación do sistema de dependencia, áreas que os grupos consideran prioritarias para a cohesión social.
A Cámara volveu rexeitar por ampla maioría a implantación dunha taxa turística en Canarias, unha medida que segue sen respaldo maioritario entre os grupos. A última xornada do debate reproduciu as tensións dos días anteriores: mentres a oposición acusaba ao Executivo de ter deixado de lado á maioría social, os partidos que sosteñen ao Goberno defenderon a xestión e lembraron avances en proxectos e investimento. Nun xesto que ilustraba o clima no salón de plenos, o vicepresidente Manuel Domínguez aplaudiu ao presidente Fernando Clavijo durante a sesión.
A portavoz do Grupo Parlamentario Socialista, Nira Fierro, foi unha das voces críticas máis contundentes e acusou ao Executivo de eludir competencias e de trasladar os seus fracasos ao Goberno de España, ás administracións locais e a gobernos anteriores. A líder socialista reclamou medidas concretas e calendarios claros para executar os compromisos, e advertiu de que a persistencia dos problemas estruturais pon en risco a percepción cidadá sobre a capacidade do Goberno rexional para resolver os retos máis urxentes.
O desenlace do debate deixa ao Goberno rexional coa obriga formal de asumir as resolucións aprobadas e de abrir as negociacións con Madrid e coa UE sobre os asuntos clave sinalados pola Cámara. A curto prazo, as decisións adoptadas marcan a axenda política e diplomática de Canarias para os próximos meses; na práctica, a efectividade desas peticións dependerá da capacidade do Executivo autonómico para transformar as recomendacións parlamentarias en acordos concretos e financiamento efectivo.
