O perigo silenciado: marisqueo e riscos laborais na costa galega

A costa, escenario de vidas en risco

No litoral galego, a imaxe das percebeiras recortadas contra o horizonte rochoso encarna un modo de vida tan tradicional como perigoso. A recente morte dunha mariscadora en Porto do Son, tras ser arrastrada por unha onda mentres traballaba na zona de Baroña, volveu centrar a atención na realidade cotiá de quen extrae percebe e outros froitos do mar en Galicia. O mar, fonte de sustento e de identidade, non deixa de lembrarnos a súa forza e imprevisibilidade, e cada traxedia deste tipo reabre o debate sobre a seguridade no sector.

Condicións extremas, protección insuficiente

A extracción de percebe é unha das actividades máis arriscadas dentro do marisqueo. As persoas que se dedican a isto –na súa maioría mulleres en Galicia– enfróntanse a xornadas en zonas abruptas, con mareas cambiantes e o azoute constante do oleaxe. A pesar do uso de equipos axeitados e da experiencia acumulada, o mar nunca é totalmente previsible. Abonda un descoido, unha onda especialmente traizoeira, para que aconteza unha desgraza.

Aínda que existen protocolos de seguridade e os equipos de emerxencia actúan con rapidez, como se evidenciou neste último suceso en Baroña, a eficacia destes dispositivos moitas veces depende de factores imposibles de controlar: a accesibilidade do terreo, as condicións meteorolóxicas e a velocidade de reacción ante o imprevisto. Hai quen sinala que a prevención segue sen recibir a atención suficiente e que a formación en autoprotección debería ser aínda máis rigorosa e actualizada.

Impacto social e emocional na comunidade pesqueira

Cada accidente na costa é un golpe que transcende o individual. En municipios como Porto do Son, onde o marisqueo é unha das principais fontes de emprego, a perda dunha traballadora non só deixa unha familia rota, senón que sacode a toda a comunidade. Os peiraos, as confrarías e os mercados vense invadidos pola consternación e o loito, pero tamén pola preocupación ante unha realidade persistente: traballar no mar segue custando vidas.

Máis alá das homenaxes puntuais, moitas voces reclaman que estas traxedias non se normalicen. Lembrar a quen faleceu desempeñando o seu labor debe servir para esixir melloras estruturais nas condicións laborais e unha maior concienciación social sobre os perigos inherentes a este oficio.

Hai marxe para reducir o risco?

A pregunta que xorde tras cada accidente é se realmente se pode minimizar o risco nun entorno como o litoral atlántico galego. Mentres a tecnoloxía avanza e os equipos de rescate se profesionalizan, persiste o debate sobre a formación, a dotación de instrumentos de seguridade e a organización dos quendas de traballo segundo a previsión meteorolóxica. Algúns expertos avogan por reforzar a coordinación entre confrarías e servizos de emerxencias, así como por unha maior inversión en sistemas de alerta temperá e sinalización de zonas perigosas.

Por outra banda, plantexase se as condicións económicas empuxan a mariscadoras e percebeiros a asumir riscos innecesarios, forzados pola presión da competencia e a necesidade de aproveitar cada xornada favorable. A precariedade laboral e a falta de alternativas seguen sendo factores determinantes que, en ocasións, pesan máis ca a prudencia.