Investigadores do Instituto Español de Oceanografía documentaron a presenza dun peixe globo na ría de Pontevedra en 2025, un achado que forma parte dunha revisión nacional dos tetraodontiformes, o grupo que inclúe peixes globo, peixes lúa e ballestas. O exemplar, identificado mediante análises morfolóxicas e de ADN, resultou ser unha femia en fase de posta. Os científicos atribúen a chegada destas especies pouco habituais ás Rías Baixas ao incremento da temperatura do mar, que facilita a expansión cara ao norte de especies propias de augas máis cálidas. O rexistro en Pontevedra súmase a outras observacións no litoral peninsular e pon de relevo un cambio na composición da fauna mariña.
O estudo do IEO recolle polo menos dous achados significativos para España: o tamboril verde (Sphoeroides pachygaster), capturado en 2021 fronte á Costa da Vela, e o tamboril de terra (Ephippion guttifer), aparecido en 2025 na ría de Pontevedra. Ambos exemplares foron corroborados por técnicas xenéticas ademais do exame morfolóxico clásico, o que aporta solidez aos rexistros. A aparición destes peixes, máis frecuentes en latitudes subtropicais, non é illada e encaixa nun patrón máis amplo detectado en distintos puntos do litoral ibérico. Os autores subliñan a necesidade de actualizar as listas de especies e mellorar a vixilancia científica ante estes cambios.
Os investigadores sinalan que o fenómeno encaixa coa chamada tropicalización do océano: a subida gradual das temperaturas mariñas está a permitir que especies de augas templadas e cálidas amplíen a súa distribución. Nas Rías Baixas, a temperatura superficial aumentou ao redor de 0,8 grados nas últimas tres décadas, e os modelos climáticos plantexan incrementos que poderían rondar os tres grados cara a finais de século. Ese marxe térmico altera as dinámicas ecolóxicas, favorece invasores termófilos e provoca desprazamentos de especies autóctonas. A suma destes procesos obriga a replantexar estratexias de conservación e xestión pesqueira na costa galega.
Máis aló do seu aspecto chamativo, algunhas especies de peixe globo plantexan riscos para a saúde humana: varias conteñen tetrodotoxina, unha neurotoxina potente que pode provocar intoxicacións graves se se ingire. Na Unión Europea a comercialización destes exemplares está prohibida, polo que o risco directo para a poboación é baixo en condicións normais. Non obstante, os expertos do IEO insisten na importancia de identificar correctamente capturas ocasionais e de informar a pescadores recreativos e profesionais sobre como proceder ante a detección de exemplares descoñecidos. A vixilancia axuda a previr incidentes e a xerar datos fiables sobre a presenza e expansión destas especies.
O cambio na composición das comunidades mariñas non só ten implicacións sanitarias puntuais, senón que pode alterar a produtividade e os recursos pesqueiros das Rías. Desprazamentos de especies, variacións na abondanza e a chegada de novos depredadores ou competidores modifican cadeas tróficas consolidadas durante décadas. Para o sector pesqueiro local, estes procesos supoñen incertezas sobre capturas futuras, tallas e estacionalidade, o que reclama maior coordinación entre científicos, administracións e armadores. O IEO propón incrementar o seguimento e fomentar redes de colaboración con confrarías e centros de investigación rexionais.
Os rexistros na costa galega súmanse á evidencia de que o litoral ibérico está a experimentar cambios biogeográficos que antes se observaban só en latitudes máis baixas. Aínda que moitas das especies termófilas que aparecen non representan unha ameaza directa inmediata, a súa presenza é un indicador de que os ecosistemas mariños están a cambiar de maneira rápida e ás veces irreversible. Os autores do estudo insisten en que estes avistamentos deben servir como alerta temperá para deseñar respostas adaptativas, desde plans de xestión ata protocolos de actuación fronte a capturas inesperadas.
Na ría de Pontevedra, a detección dunha femia en fase de posta suxire que, se as condicións se manteñen favorables, algunhas especies poderían non limitarse a pasos ocasionais e comezar a reproducirse localmente. Esta posibilidade aumenta a necesidade dun seguimento continuo da biodiversidade e de mostrexos sistemáticos que permitan avaliar a persistencia das novas poboacións. Equipos do IEO e centros de investigación galegos preparan protocolos para monitorizar estes cambios e rexistrar posibles impactos sobre especies comerciais e hábitats sensibles como as áreas de marisqueo.
A irrupción do peixe globo na ría é, en definitiva, outro síntoma tangible do quentamento dos océanos e dos seus efectos sobre o litoral galego. Os científicos reclaman reforzar as observacións, mellorar a formación dos que faenan na ría e establecer canais rápidos de comunicación entre pescadores e tecnólogos mariños. Só con datos consistentes será posíbel anticipar os cambios, protexer a saúde pública e xestionar de forma sostible os recursos fronte a un escenario climático que xa está a transformar o mapa da vida no mar.
