Unha busca familiar en Internet puxo en movemento unha pequena revolución doméstica: o nome de Alfonso Frade Gómez, poeta silledense falecido en 1989 con tan só 24 anos, devolveu aos seus parentes un achado que crían esquecido. O manuscrito mecanografado titulado Ebrio de ira, escrito cando Alfonso tiña arredor de 17 anos, figura agora entre os fondos persoais do filólogo e académico Dámaso Alonso na Biblioteca da Real Academia Española (RAE), e a familia viaxou recentemente a Madrid para consultalo na Sala Dámaso Alonso.
Un achado fortuito que comezou nun móbil
A noticia iniciouse da forma máis contemporánea: cun neto tecleando nun buscador a instancias da súa avoa. Foi Nicolás Pérez Frade quen, por curiosidade e coa axuda dunha ferramenta dixital, introduciu o nome do seu tío e topou con referencias que remiten á RAE. A partir de aí, os parentes seguiron o rastro bibliográfico e remataron por confirmar, por teléfono e por correo, a existencia do documento.
Nas xestións contaron cun interlocutor clave: Pilar Egoscozábal Carrasco, directora da biblioteca da RAE, que acolleu a petición da familia e facilitou a consulta presencial. Hai apenas uns días, a nai —Marisa, que tamén é avoa de Nicolás— e dúas irmás, Carmen e Merche, desprazáronse á capital. O irmán maior, José Luis, non puido acompañalas, pero todos compartiron a emoción de volver a soster entre as mans a obra que Alfonso deixou mecanografada décadas atrás.
O manuscrito, fechado entre 1981 e 1983, contén 55 follas que acollen un total de 45 poemas. A esas páxinas engadiuse un prólogo asinado polo seu amigo Xosé Villar López, tamén de Silleda, o que reforza a dimensión local e afectiva do legado. A familia describiu a consulta na Sala Dámaso Alonso como «unha experiencia de profunda emoción, sobre todo para a nosa nai, Marisa»; emocións que mesturan memoria íntima e recoñecemento público.
Unha obra que a RAE gardou no legado de Dámaso Alonso
Non pasa desapercibido que o poemario apareza entre os fondos persoais de Dámaso Alonso. Académico, poeta e crítico, Alonso foi director da RAE e deixou unha biblioteca e un arquivo que serven de depósito para manuscritos de distinta procedencia. Que alguén do seu calibre decidise conservar o caderno de Alfonso suxire —segundo a valoración trasladada á familia— unha calidade literaria e unha madurez sorprendente en versos escritos por un adolescente.
O xesto de incorporar o manuscrito ao seu legado non só preserva as páxinas, senón que sitúa a Alfonso nunha trama cultural que excede o ámbito local. En Galicia existe unha longa tradición de mozos poetas que viron interrompida a súa traxectoria pola emigración, a precariedade ou, en casos extremos, a morte prematura. A aparición agora na RAE dun autor que nunca chegou a publicar en vida lembra eses nomes que a historia literaria non sempre consigna pero que o arquivo pode rescatar.
Ademais do valor literario, o achado formula preguntas sobre o tránsito de documentos desde ámbitos privados a coleccións institucionais. A traxectoria do manuscrito —coma chegou ás mans da biblioteca de Alonso, se foi doado por alguén en Madrid ou enviado por carta polo propio Alfonso na súa mocidade— interesa tanto como o contido dos poemas. A familia achegou remites e cartas que acompañan o caderno, pezas que institucionalmente axudan a contextualizar o achado.
Do arquivo á publicación: a familia quere cumprir un desexo truncado
Para os que coñezen a historia de Silleda e do Deza é fácil imaxinar o peso de u
