En Pontevedra, co inicio da Coresma cada ano, moitas cociñas domésticas volven apostar polo potaxe de vixilia, un cocido de culler que reúne garavanzos, bacallau desalado, espinacas e ovo duro. A tradición, que arrinca no Mércores de Cinza e chega ata a Semana Santa, mantén a súa forza por motivos relixiosos, económicos e de costume familiar. Durante estas semanas, datas nas que historicamente se practicou a abstinencia de carne os venres, o potaxe aparece como unha alternativa nutritiva e asequible para afrontar os días fríos. En barrios e parroquias da cidade repítese a escena: potas fumegantes e receitas herdadas que volven marcar o menú da casa.

O potaxe de vixilia é, en esencia, un guiso de legume enriquecido con bacallau e verduras que se deixa cocer despacio ata obter un caldo denso e aromático. Os garavanzos son a base calórica e a estrutura do prato, mentres que o bacallau en salazón, tras un proceso de desalado, aporta sabor e proteína. As espinacas frescas e os ovos cocidos completan un conxunto equilibrado e reconfortante, e unha cullerada de pan relado incorporada ao final adoita espesar aínda máis a preparación. O resultado é unha comida que alimenta e abriga, ideal para os días de marzo na ría.

A historia deste potaxe remite a tempos medievais, cando as normas eclesiásticas sobre o xaxún marcaron a dieta cotiá. Ante a prohibición da carne en determinadas xornadas, as familias europeas, e en Galicia en particular, combinaron legumes de boa conservación con peixe salgado que podía almacenarse e transportarse durante longos períodos. Ese pragmatismo culinario derivou en receitas que sobreviviron aos séculos polo seu equilibrio entre saciedade, custo e facilidade de elaboración, e o potaxe converteuse nun clásico que cada rexión adaptou segundo produtos locais e costumes.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

En Pontevedra, a receita chegou aos nosos días tanto polo recordo doméstico como pola oferta de restauración que recupera pratos tradicionais en tempada. Veciños consultados coinciden en que, máis alá da observancia relixiosa, o potaxe segue presente por ser «un prato de casa» que remite ás avoas e á cociña de inverno. Os restaurantes que inclúen menús de Coresma fano para atender unha demanda que busca autenticidade e economía, mentres que en fogares con nenos ou persoas maiores a opción valórase polo seu achegue nutritivo e o seu custo moderado.

Na práctica, quen prepara o potaxe recomenda poñer os garavanzos en remollo a noite anterior para acurtar tempos de cocción e eliminar durezas. O bacallau, previamente desalado e desmigado, introdúcese case ao final para que conserve textura e sabor; as espinacas intégranse nos últimos minutos para manter a súa cor e achega vitamínica. Un sofrito sinxelo de cebola e allo con pemento doce serve de base aromática, e a engadidura de pan relado ou unha picada tradicional aporta corpo ao caldo. Dous ovos duros troceados no prato redondean a porción e multiplican o seu poder saciante.

Máis alá da receita estrita, o potaxe funciona como signo de identidade culinaria nunha rexión onde o bacallau e os legumes protagonizaron a despensa durante xeracións. Xunto con outros pratos de Coresma comúns en Galicia, como o bacallau con coliflor ou as empanadas de peixe, este guiso forma parte dun repertorio que conecta memoria, economía doméstica e estacionalidade. As variacións locais introducen toques de axada, distintos tipos de folla verde ou mesmo mariscos nalgunhas versións costeiras, pero o núcleo do prato consérvase.

A vixencia do potaxe tamén atopa razóns prácticas na conxuntura económica: ingredientes de baixo custo e longa conservación como os garavanzos e o bacallau en salazón permiten confeccionar menús asequibles sen renunciar á proteína e á enerxía necesarias. En momentos nos que os fogares vixían o orzamento, receitas tradicionais como esta recuperan protagonismo pola súa sinxeleza e pola posibilidade de racións abondosas cunha inversión moderada. Nese sentido, a Coresma convértese cada ano nun recordatorio de receitas que souberon combinar frugalidade e sabor.

Servido fumegante, acompañado de pan do día anterior e ás veces aliñado cun chorro de aceite ou unha pinga de pemento, o potaxe de vixilia segue a ser o prato que moitas familias de Pontevedra elixen para os venres de marzo. Máis que unha obriga relixiosa, para moitos é unha costume cálida que encaixa co clima e coa memoria familiar: un ponte entre a cociña de antano e as mesas actuais que, por agora, non parece disposto a desaparecer. A Coresma volve poñelo en primeiro plano e, con iso, a lembrar como a simple mestura de garavanzos e bacallau pode condensar séculos de historia e cotiánidade.