O novo presidente de Chile, José Antonio Kast, subscribiu este xoves unha declaración conxunta con Estados Unidos para explorar un acordo sobre a provisión e xestión de minerais críticos e terras raras, nunha cita celebrada apenas 24 horas despois da súa toma de posesión. O pacto, rubricado en Santiago, busca fortalecer as cadeas de subministración de materias primas esenciais para a industria e a seguridade nacional, e contempla a primeira consulta bilateral nos próximos quince días. A iniciativa forma parte dunha estratexia máis ampla de Washington para diversificar os seus provedores fronte á dependencia de China. O Goberno chileno explicou que o obxectivo é reducir «brechas» no abastecemento e fomentar proxectos conxuntos e a xestión de residuos derivados destes minerais.
Segundo a nota do Ministerio de Relacións Exteriores de Chile, a alianza pretende impulsar colaboracións en exploración, extracción e reciclaxe, así como no tratamento da chatarra electrónica que contén terras raras. Estados Unidos intensificou nos últimos meses acordos similares con países de Asia e outras rexións, nun intento por asegurar subministracións fiables de compoñentes críticos para a transición enerxética e os sectores tecnolóxicos. Neste contexto, o Executivo norteamericano planteou medidas para crear reservas estratéxicas, comparables ás existentes para hidrocarburos, destinadas a usos non militares.
O Goberno estadounidense, baixo a administración de Donald Trump, chegou a anunciar a creación dun fondo de reserva de terras raras co obxectivo de diminuír a exposición estratéxica a interrupcións no mercado, especialmente fronte a China, que domina gran parte do procesamento mundial destes elementos. Expertos e responsables políticos de ambos países subliñaron a importancia destes minerais na fabricación de imáns para motores eléctricos, na industria de semiconductores, en sistemas de defensa e en tecnoloxías limpas. A cooperación pretendida orientase tanto a asegurar materia prima como a desenvolver capacidade local de refinado e reciclaxe.
A firma da declaración producíuse nun contexto diplomático acelerado: Kast, que chegou ao Palacio de La Moneda tras unha campaña marcada pola promesa de man dura fronte á delincuencia, asistiu á cerimonia no seu primeiro día como xefe de Estado. A súa chegada á presidencia —tras presentarse por terceira vez— xerou un notable interese internacional pola dirección que dará á política exterior e económica de Chile. Fontes gobernamentais destacan que esta primeira manobra internacional busca proxectar seguridade xurídica ás inversións e diversificar socios estratéxicos en materia mineira.
O comunicado chileno sinala que, ademais de garantir subministracións, a cooperación abordará a xestión de residuos electrónicos e a creación de proxectos científicos e tecnolóxicos compartidos. A iniciativa aspira a un enfoque integral que inclúa desde a exploración ata a reutilización de materiais, co fin de pechar as fendas na cadea de valor. Analistas consultados lembran que, aínda que Chile é coñecido polo seu liderazgo no cobre, a diversificación cara minerais críticos podería abrir novas oportunidades de investimento e emprego, sempre que se apliquen regulacións ambientais e sociais estritas.
En Washington, a estratexia de forxar acordos bilaterais e rexionais con produtores ou potenciais provedores de terras raras intensificouse nos últimos anos, con misións e convenios ademais encaminados a reducir a concentración do procesamento nun único país. Os responsables estadounidenses insistiron en que asegurar estes subministracións é unha cuestión tanto económica como de seguridade nacional, dado o papel das tecnoloxías que dependen destes elementos en infraestruturas críticas. Con todo, a concreción de acordos esixe tempo, investimentos en capacidades industriais e garantir estándares ambientais.
As primeiras consultas que deben celebrarse na quincena próxima servirán para fixar o calendario de traballo e definir áreas prioritarias como investigación xeolóxica, incentivos á inversión e normas para o reciclaxe. Ambas partes deberán negociar mecanismos de cooperación técnica, transferencia de tecnoloxía e posibles instrumentos financeiros que faciliten proxectos conxuntos. En Chile, a sociedade civil e os académicos seguirán de cerca calquera avance, especialmente no relativo aos impactos ambientais e á participación das comunidades locais en iniciativas extractivas.
A declaración conxunta entre Santiago e Washington inscribease nun marco global de reordenación de cadeas de subministración estratéxicas, impulsado pola urxencia da descarbonización e polas tensións xeopolíticas. Para Chile, a cooperación ofrece a oportunidade de posicionarse en cadeas de valor de alto valor engadido; para Estados Unidos, representa un paso máis no seu intento por asegurar materiais críticos fóra de fluxos dominados por un único provedor. A clave estará en transformar a declaración en proxectos concretos que equilibren rendibilidade, soberanía e sostibilidade.
